Maandag t/m vrijdag, 09:00 – 18:00 +31 970 1028 0205 WhatsApp
WebMaintorNederland
Toegankelijkheid · goed om te weten

Toegankelijkheidsplugins en overlays: lossen ze het op?

Een icoontje in de hoek dat uw site met één regel code toegankelijk zou maken. Wat een accessibility overlay doet, wat niet, en wat wel werkt.

"Er is toch een plugin voor? Eén regel code en klaar." Die vraag krijgen wij sinds de toegankelijkheidswet geldt regelmatig. De advertenties zijn ook overtuigend: een rond icoontje in de hoek van uw site, een menu met grotere letters, hoog contrast en een voorleesknop, en de belofte dat uw site daarmee voldoet. Zo'n accessibility overlay klinkt als de snelle route die iedere ondernemer zoekt.

Het eerlijke antwoord is dat een overlay de problemen in uw site niet weghaalt, en voor een deel van de bezoekers zelfs nieuwe problemen kan geven. Op deze pagina leest u wat deze widgets technisch doen, waarom specialisten en gebruikers er kritisch over zijn, en wat u met hetzelfde budget beter kunt doen. Wij noemen geen merken: het gaat om het principe, niet om een bepaald product.

  1. 01

    Wat een accessibility overlay eigenlijk doet

    Onder de noemer overlay vallen grofweg twee soorten oplossingen, vaak in één product gecombineerd.

    De werkbalk

    Een knop die een paneel opent waarin de bezoeker de tekst kan vergroten, het contrast kan aanpassen, animaties kan stoppen of een leesliniaal kan aanzetten. Dit verandert alleen de weergave, op het moment dat iemand het paneel gebruikt.

    De automatische reparatie

    Een script dat bij het laden van de pagina de code probeert te verbeteren. Het voegt bijvoorbeeld alt-teksten toe die door software zijn bedacht, plakt ARIA-attributen op elementen die op een knop lijken, of probeert labels aan formuliervelden te koppelen. Dat gebeurt in de browser van de bezoeker, niet in uw website zelf.

    De verkoopargumenten lijken vaak op elkaar: snel, betaalbaar, geen ontwikkelaar nodig. Dat spreekt aan, zeker als u net heeft gelezen dat de toegankelijkheidswet geldt en u het gevoel heeft dat u iets moet doen. Het is goed om dan even stil te staan bij wat het product technisch doet, voordat u een jaarabonnement afsluit.

    Beide soorten hebben hetzelfde kenmerk: de bron blijft zoals hij was. Haalt u het script weg, dan staat er weer precies dezelfde site.

  2. 02

    Waarom het de echte problemen niet oplost

    De meeste toegankelijkheidsproblemen zitten in de structuur en de logica van een site. Een script dat achteraf raadt wat de bedoeling was, raadt vaak verkeerd.

    • Een menu dat niet met het toetsenbord werkt, werkt meestal ook niet na een overlay. De oorzaak zit in hoe het menu is gebouwd: een element dat alleen op een muisklik reageert, wordt geen echte knop door er een attribuut op te plakken.
    • Een automatische alt-tekst beschrijft wat software ziet, zoals "persoon met laptop", niet waarom de foto er staat. Op een productpagina mist dan de informatie die een koper nodig heeft.
    • Een formulier met verwarrende foutmeldingen wordt niet begrijpelijker van een groter lettertype.
    • Een pdf, een video zonder ondertitels of een externe boekingsmodule valt meestal buiten het bereik van zo'n script.

    WCAG beoordeelt de inhoud en de code die u aanbiedt. Een extra laag die in sommige browsers iets aanpast, verandert niets aan wat er in uw site staat. Een audit kijkt dan ook naar uw site, en een overlay die over een probleem heen ligt, maakt het probleem niet weg.

  3. 03

    Wat gebruikers en specialisten ervan vinden

    De kritiek op overlays komt niet in de eerste plaats van concurrerende bureaus, maar van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Er is een open brief, de Overlay Fact Sheet, ondertekend door een groot aantal toegankelijkheidsspecialisten en gebruikers van hulpsoftware. De kern van de bezwaren:

    • Mensen hebben hun hulpmiddel al. Wie slecht ziet, gebruikt vergroting in het besturingssysteem of de browser. Wie blind is, heeft een screenreader die hij kent. Een eigen werkbalk op elke website, steeds net anders, voegt daar weinig aan toe.
    • Het kan botsen met hulpsoftware. Een script dat koppen, rollen of labels aanpast, kan de manier verstoren waarop een screenreader de pagina voorleest. Een bezoeker die gewend is aan zijn eigen werkwijze, krijgt dan iets onverwachts.
    • De widget zelf is niet altijd toegankelijk. Een knop die focus pakt of een paneel dat zich lastig laat sluiten, is een nieuwe drempel.
    • Het wekt een verkeerde indruk. De eigenaar denkt dat het geregeld is en stopt met verbeteren.

    Wilt u beter begrijpen hoe iemand zonder zicht een site gebruikt, en waarom een extra laag dan weinig helpt, lees dan hoe iemand die blind is een website gebruikt.

  4. 04

    Plugins die wel iets oplossen

    Niet elke WordPress-plugin met toegankelijkheid in de naam is een overlay. Het verschil zit in de vraag of de plugin uw site zelf verandert of alleen een laag eroverheen legt.

    SoortVoorbeeld van wat het doetOns oordeel
    Plugin die de bron aanpastEen skip-link toevoegen, focusstijl herstellen, het openen in een nieuw venster aankondigenKan nuttig zijn, mits getest
    Plugin die controleertBij het publiceren waarschuwen voor een ontbrekende alt-tekst of een overgeslagen kopniveauHelpt uw redactie, lost zelf niets op
    Overlay of werkbalkEen paneel met weergave-opties, automatische reparaties via een scriptGeen vervanging voor herstel

    Een skip-link kunt u overigens ook zonder plugin goed regelen, zie een skip-link toevoegen.

  5. 05

    Heeft u al een overlay? Zo pakt u het aan

    U hoeft niet in paniek te raken. Maar ga er ook niet van uit dat u klaar bent.

    1. Test uw site met de overlay uit. Dan ziet u wat er in de bron zit, en daar draait het om. Een test met een screenreader laat snel zien waar het knelt.
    2. Laat de echte problemen in kaart brengen. Een audit tegen WCAG geeft u een lijst om mee te werken.
    3. Herstel in de bron. Pak de bevindingen aan in thema, builder en content, zoals beschreven bij problemen laten herstellen.
    4. Beslis daarna over de widget. Kijk ook naar het lopende abonnement en de opzegtermijn.

    Een overzicht van alle stappen richting een toegankelijke site vindt u op de pagina website toegankelijk maken.

Kennisbank

Verder lezen

FAQ

Veelgestelde vragen

Mag ik de werkbalk laten staan als de site verder in orde is?

Dat mag, maar test dan wel of de widget zelf met toetsenbord en screenreader te bedienen is en of hij niets verstoort. Vaak blijkt hij na herstel overbodig, omdat bezoekers dezelfde instellingen al in hun eigen browser hebben.

Is een voorleesknop niet handig voor mensen die slecht lezen?

Voor sommige bezoekers kan voorlezen prettig zijn. Een voorleesknop maakt een tekst alleen niet begrijpelijker. Heldere taal en een goede opbouw helpen een grotere groep, en browsers en telefoons hebben zelf vaak al een voorleesfunctie.

De leverancier belooft dat ik daarmee aan de wet voldoe. Klopt dat?

Wij geven geen juridisch advies, maar de eisen gaan over uw website zelf, niet over een laag die er tijdelijk overheen ligt. Vraag de leverancier om een onderbouwing en laat uw site met de overlay uit testen voordat u erop vertrouwt.

Zijn alle toegankelijkheidsplugins voor WordPress dan af te raden?

Nee. Plugins die uw redactie waarschuwen voor ontbrekende alt-teksten of die een skip-link toevoegen, kunnen nuttig zijn. Het onderscheid is of de plugin uw site zelf beter maakt of alleen een laag eroverheen legt. Test elke plugin wel na installatie met het toetsenbord.

Vragen over toegankelijkheid?

Vraag een gratis websitecheck aan. U ontvangt binnen één werkdag een helder rapport, zonder verplichtingen.

Reactie binnen 4 werkuren
WhatsApp