Heeft een kleine website ook onderhoud nodig?

“Mijn site is maar vijf pagina’s. Er gebeurt bijna niets. Is onderhoud dan niet een beetje overdreven?” Die vraag krijgen wij regelmatig, en hij is volkomen redelijk. Als u een visitekaartje online heeft dat u twee keer per jaar aanpast, voelt een maandelijks bedrag voor beheer als geld dat wegloopt.

Toch is het antwoord op de vraag of een kleine website onderhoud nodig heeft in bijna alle gevallen ja, alleen niet in de vorm die u misschien denkt. Onderhoud is geen dienst die groeit met het aantal pagina’s. Het gaat over de software eronder, en die is voor vijf pagina’s precies even groot als voor vijfhonderd. In dit artikel leg ik uit waarom, en waar de grens ligt tussen verstandig en overdreven.

Waarom klein niet hetzelfde is als veilig

Het hardnekkigste misverstand is dat hackers uitzoeken welke sites de moeite waard zijn. Zo werkt het al jaren niet meer. Het overgrote deel van de aanvallen op WordPress is volledig geautomatiseerd: scripts gaan het internet langs, zoeken naar sites met een bekende kwetsbare pluginversie en proberen die uit. Zo’n script kijkt niet naar uw omzet, uw bezoekersaantal of het aantal pagina’s. Het kijkt naar een versienummer.

En wat er daarna gebeurt, heeft meestal niets met u te maken. Uw site wordt gebruikt om spam te versturen, om andere sites aan te vallen of om verborgen pagina’s op te zetten die naar dubieuze webshops linken. Vaak duurt het weken voordat iemand het doorheeft, en dan is het meestal Google die uw site als onveilig markeert. Hoe u dat herkent, staat in het artikel over signalen van een gehackte website.

Daar komt bij dat een kleine site vaak juist kwetsbaarder is. Er wordt weinig aan gedaan, dus updates blijven liggen. Er is geen bureau dat meekijkt. En het wachtwoord is meestal dat ene wachtwoord dat de ondernemer overal gebruikt.

Wat er kapotgaat als u niets doet

Ook zonder hack loopt een verwaarloosde site vast. Een paar dingen die simpelweg gebeuren als niemand kijkt.

• Uw hosting verhoogt de PHP-versie. Dat gebeurt vroeg of laat, meestal met een aankondiging die tussen de reclamemails verdwijnt. Een verouderde plugin die die versie niet aankan, geeft een foutmelding of een wit scherm.
• Het contactformulier stopt met versturen. Dit is de stille killer. De site ziet er prima uit, bezoekers vullen het formulier in, en de mail komt nergens aan. Meestal ontdekt de ondernemer het pas na maanden.
• Het SSL-certificaat verloopt. Bezoekers krijgen dan een waarschuwing van hun browser voordat ze uw site zien.
• De domeinnaam verloopt. Klinkt onwaarschijnlijk, maar een verlopen creditcard of een gewijzigd e-mailadres is genoeg. Wat u daaraan doet, leest u in het artikel over verlopen domeinnamen.
• De back-ups blijken er niet te zijn. Pas op het moment dat u ze nodig heeft.

Geen van deze dingen heeft iets te maken met de omvang van uw website. Ze overkomen een site van vijf pagina’s net zo goed als een webshop.

Mijn standpunt: minimaal onderhoud is geen luxe, maximaal onderhoud vaak wel

Hier wil ik eerlijk zijn, ook al werk ik zelf in deze branche. Een kleine, statische website heeft geen wekelijkse rapportage nodig, geen dagelijkse back-ups en geen pakket met vijf uur ontwikkelwerk per maand. Als iemand u dat aansmeert voor een brochuresite, betaalt u voor capaciteit die u niet gebruikt.

Wat een kleine site wél nodig heeft, is dit: de software actueel houden, één betrouwbare back-up buiten de server, een basale afscherming van de inlogpagina en iemand die het merkt als de site offline gaat. Dat is het. Meer is voor de meeste zzp’ers en kleine bedrijven niet nodig.

Wat dat kost, verschilt sterk. Er zijn partijen die daar honderd euro per maand voor rekenen en partijen die het voor een kwart daarvan doen. De vraag die u zichzelf stelt is niet “wat kost onderhoud”, maar “wat kost het mij als de site drie dagen plat ligt of maandenlang geen aanvragen doorstuurt”. Voor een adviseur die twee opdrachten per jaar via de site binnenhaalt, is dat antwoord vaak een veelvoud van de jaarkosten.

Wat u zelf kunt doen, en wanneer dat genoeg is

U hoeft dit niet uit te besteden. Als u een uur per maand vrijmaakt en het serieus doet, komt u een heel eind. Een werkbare routine ziet er zo uit.

1. Log elke maand in en voer de beschikbare updates uit, eerst de plugins, dan het thema, dan WordPress zelf.
2. Maak vóór die updates een back-up en zet die op uw eigen schijf of in uw eigen cloudopslag, niet alleen op de server.
3. Test na de updates uw belangrijkste pagina’s en vul uw eigen contactformulier één keer in.
4. Controleer twee keer per jaar of er plugins bij zitten die al lang geen update meer hebben gehad.
5. Gebruik een uniek, lang wachtwoord voor uw beheerdersaccount en zet tweestapsverificatie aan.

Doet u dit consequent, dan is uitbesteden voor een kleine site niet nodig. Het woord dat telt is “consequent”. In de praktijk begint bijna iedereen enthousiast en verwatert het na drie maanden, meestal precies wanneer het druk wordt met echt werk.

Een realistisch voorbeeld

Een zelfstandig hovenier in Deventer had een site van zes pagina’s. Geen webshop, geen blog, ongeveer tweehonderd bezoekers per maand. Onderhoud leek onzin. Na anderhalf jaar stilstand werd de site gehackt via een verouderde formulierplugin en volgestopt met verborgen pagina’s. Google zette er een waarschuwing bij.

Het opruimen, het opnieuw opbouwen van de site en de herbeoordeling bij Google kostten bij elkaar meer dan drie jaar aan onderhoudskosten. Vervelender was de periode van bijna twee maanden waarin nieuwe klanten via Google een rood waarschuwingsscherm zagen. Niemand weet hoeveel opdrachten daar tussenuit zijn gelopen, en dat is precies het punt: die schade telt u nooit.

Kies bewust, niet per ongeluk

De keuze is niet “onderhoud of geen onderhoud”. De keuze is “zelf doen of laten doen”, en beide zijn prima. Wat niet werkt, is de derde optie die de meeste kleine sites onbedoeld kiezen: niemand doet het.

Wilt u het uitbesteden, kijk dan naar een instappakket in plaats van het middelste pakket. Voor een kleine site is de goedkoopste variant van een vast onderhoudsabonnement vrijwel altijd voldoende, en bij WebMaintor start dat bij 79 euro per maand zonder opstartkosten of langlopend contract. Vraag altijd of maandelijks opzeggen mogelijk is; voor een kleine site hoort u zich nergens jaren aan te binden.

Wilt u het zelf doen, zet dan vandaag een terugkerende afspraak in uw agenda voor de eerste maandag van de maand, een uur lang. Die agenda-afspraak is uiteindelijk het verschil tussen een site die na vijf jaar nog gewoon werkt en een site die u opnieuw moet laten bouwen.