Toegankelijkheid en SEO: waar ze elkaar raken

“Helpt toegankelijkheid voor mijn Google-positie?” Die vraag komt vaak als eerste, nog voor de vraag wat toegankelijkheid eigenlijk inhoudt. Het eerlijke antwoord: deels. Toegankelijkheid en SEO raken elkaar op veel punten, omdat een zoekmachine en een screenreader allebei de code van een pagina lezen en niet het beeld. Maar er is geen schakelaar die zegt “deze site is toegankelijk, dus hoger in de resultaten”. Wie het verschil kent, kan beide doelen met hetzelfde werk dienen, zonder verkeerde verwachtingen.

Waarom de overlap bestaat

Een zoekmachine ziet uw pagina niet zoals een bezoeker. Hij leest de HTML: welke tekst er staat, hoe die is opgebouwd, waar de links naartoe gaan, wat er in de titel staat. Een screenreader doet in de kern hetzelfde. Hij leest de code en geeft die door in spraak of braille.

Alles wat een pagina voor een screenreader begrijpelijk maakt, maakt hem dus vaak ook begrijpelijker voor een zoekmachine. En andersom: wat alleen visueel duidelijk is, zoals tekst in een afbeelding of een kop die alleen groot en vet is gemaakt, zien ze allebei niet.

In WordPress ziet u dit verschil vooral bij paginabouwers. Een pagina kan er in de editor prachtig uitzien en in de code toch een stapel naamloze blokken zijn: koppen die eigenlijk alinea’s zijn, knoppen die eigenlijk losse vlakken zijn, een menu zonder structuur. Voor de bezoeker met muis maakt dat niets uit. Voor een screenreader en een zoekmachine wel. Daarom kijken wij bij beide onderwerpen eerst naar de code die het thema en de bouwer produceren, en pas daarna naar de inhoud.

Waar toegankelijkheid en SEO elkaar raken

Koppen

Een logische kopstructuur, met één H1 en daaronder H2’s en H3’s, helpt een screenreadergebruiker om door de pagina te navigeren. Diezelfde structuur vertelt een zoekmachine waar de pagina over gaat en hoe de onderwerpen zich tot elkaar verhouden. Koppen die alleen worden gebruikt omdat de tekst dan groot wordt, of tekst die groot is gemaakt maar geen kop is, werken voor beide slecht.

Alt-teksten

Een alt-tekst beschrijft een afbeelding voor wie hem niet kan zien. Zoekmachines gebruiken die tekst ook om te begrijpen wat er op de afbeelding staat, onder meer voor het zoeken naar afbeeldingen. Een goede alt-tekst beschrijft wat er te zien is in de context van de pagina. Een alt-tekst vol zoekwoorden is slecht voor de bezoeker en levert ook bij zoekmachines weinig op. Zie alt-teksten schrijven.

Linkteksten

“Klik hier” en “lees meer” zeggen een screenreadergebruiker niets als hij een lijst van links opvraagt. Ze zeggen een zoekmachine ook niets over de pagina waar de link naartoe gaat. Een beschrijvende linktekst, zoals “onze tarieven voor onderhoud”, helpt beide. Meer daarover in linkteksten die iets zeggen.

Paginatitels

De titel in het tabblad van de browser is het eerste wat een screenreader voorleest als een pagina opent. Hij is ook de titel die in de zoekresultaten verschijnt. Een unieke, beschrijvende titel per pagina is voor beide het startpunt. Een site waar elke pagina “Home | Bedrijfsnaam” heet, scoort op beide slecht.

Taal van de pagina

Het attribuut lang="nl" vertelt een screenreader in welke taal hij moet voorlezen. Zoekmachines bepalen de taal van een pagina vooral zelf aan de hand van de tekst, maar een correcte taalinstelling hoort bij nette code en helpt bij meertalige sites.

Tekst in plaats van beeld

Tekst in afbeeldingen, zoals een banner met een aanbieding of een infographic zonder uitleg, is voor een screenreader niet te lezen zonder goede alt-tekst. Voor een zoekmachine is het grotendeels onzichtbaar. Echte tekst op de pagina helpt beide.

Transcripties en ondertitels

Een video is voor een zoekmachine moeilijk te begrijpen. Een transcriptie of ondertitels in tekst op de pagina geven de inhoud wel door. Voor doven en slechthorenden zijn ze een vereiste, voor vindbaarheid een bonus.

Wat niet direct rankt

Hier is het belangrijk om eerlijk te zijn. Veel toegankelijkheidswerk heeft voor zoekmachines geen direct effect.

• Kleurcontrast. Een zoekmachine beoordeelt niet of uw tekst goed leesbaar is voor slechtzienden.
• Toetsenbordbediening en focus. Of uw menu met de Tab-toets werkt, merkt een zoekmachine niet.
• ARIA-attributen. Een aria-label op een knop helpt een screenreader, maar het is niet bedoeld als signaal voor zoekmachines.
• Foutmeldingen in formulieren, tijdslimieten, pop-ups. Allemaal belangrijk voor bezoekers, onzichtbaar voor de zoekmachine.

Er is ook geen bekend rankingsignaal dat een WCAG-score of een toegankelijkheidsverklaring meeweegt. Wie toegankelijkheid verkoopt als SEO-truc, belooft meer dan hij kan waarmaken. Ook de toegankelijkheidsscore in Lighthouse is een aparte score, los van de SEO-score in hetzelfde rapport.

Het indirecte effect

Dat wil niet zeggen dat het werk zonder waarde is voor uw vindbaarheid. Zoekmachines willen bezoekers naar pagina’s sturen waar ze vinden wat ze zoeken. Een pagina die prettig leest, snel duidelijk maakt waar het over gaat en zonder frustratie te bedienen is, houdt bezoekers vast. Een pagina waar de helft van de bezoekers direct terugklikt, doet dat niet.

Hoe zwaar zulke gedragssignalen precies meewegen, weet niemand buiten de zoekmachines zelf. Maar de richting is duidelijk: een betere ervaring voor bezoekers is zelden slecht voor vindbaarheid.

Waar u beide met één aanpassing verbetert

Wilt u met één ronde werk beide doelen dienen, begin dan hier:

1. Controleer per pagina de titel: uniek, beschrijvend, niet te lang. Meer in paginatitels die werken.
2. Loop de koppen na: één H1, logische volgorde, geen koppen voor opmaak.
3. Geef informatieve afbeeldingen een goede alt-tekst en decoratieve een lege.
4. Vervang “lees meer” en “klik hier” door beschrijvende linkteksten.
5. Zet tekst uit afbeeldingen in echte tekst op de pagina.

Daarna gaat u verder met de onderdelen die vooral voor bezoekers tellen: contrast, toetsenbord, formulieren. Die leveren geen directe ranking op, maar wel bezoekers die blijven en klant worden. Een stapsgewijze aanpak voor een bestaande site vindt u op toegankelijkheid verbeteren. Het volledige overzicht staat op onze pagina over toegankelijke websites.