Toegankelijkheid in de offerte van uw webbouwer: waar u op let

U legt drie offertes naast elkaar. In twee ervan staat iets over toegankelijkheid: “De website wordt toegankelijk gebouwd” en “Wij houden rekening met toegankelijkheid”. In de derde staat niets. Welke is nu beter? Eerlijk gezegd valt dat uit deze zinnen niet op te maken. Toegankelijkheid in de offerte van uw webbouwer is pas iets waard als er staat wat er wordt opgeleverd, volgens welke norm, en hoe u dat controleert. Deze checklist helpt u om dat helder te krijgen, voordat u tekent.

1. Welke norm staat er in de offerte?

“Toegankelijk” is geen meetbare eis. Een norm wel. Vraag de bouwer om in de offerte, of later in de overeenkomst, een concrete norm op te nemen.

• Het gangbare uitgangspunt is WCAG 2.1 niveau AA. Daar verwijst ook de Europese norm EN 301 549 naar, die onder de toegankelijkheidswet geldt.
• Beter is WCAG 2.2 niveau AA. Die versie verscheen in oktober 2023 en voegt onder meer eisen toe voor klikgebieden, zichtbare focus en inloggen. Voor een nieuwe site is er weinig reden om voor de oudere versie te kiezen.

Weet u niet precies wat niveau AA inhoudt, lees dan eerst wat WCAG niveau AA betekent. Dan kunt u ook beter inschatten wat de bouwer belooft.

2. Vragen om aan uw webbouwer te stellen

Stel deze vragen in het gesprek of per mail. Let niet alleen op het antwoord, maar ook op hoe concreet het is.

1. Hoe test u toegankelijkheid? Een goed antwoord noemt zowel automatische tools als handmatige controle, zoals bediening met het toetsenbord en een test met een screenreader. Alleen een automatische scan vindt maar een deel van de problemen.
2. Met welk thema of welke paginabouwer werkt u? Sommige thema’s en bouwers geven een betere basis dan andere. Vraag hoe de bouwer omgaat met de beperkingen van zijn eigen gereedschap.
3. Welke plugins gebruikt u voor formulieren, sliders, de cookiebanner en eventueel de webshop? Juist daar gaat het in de praktijk vaak mis. Vraag of die onderdelen ook worden getest.
4. Kunt u een eerder opgeleverde site laten zien die aan WCAG AA voldoet? Probeer die site zelf even met de Tab-toets.
5. Gebruikt u een toegankelijkheidsplugin of overlay? Als het antwoord “ja, en daarmee is het opgelost” is, wees dan voorzichtig. Een overlay vervangt geen goede bouw.
6. Wie is verantwoordelijk voor de inhoud? Alt-teksten, koppen in teksten, pdf’s en video’s: komen die van u of van de bouwer? Een site kan technisch kloppen en door de inhoud toch tekortschieten.
7. Krijgen wij uitleg over het toegankelijk plaatsen van nieuwe inhoud? Na de oplevering zet u zelf pagina’s online. Zonder korte instructie sluipen de fouten er snel weer in.
8. Wat gebeurt er als er na oplevering toch toegankelijkheidsfouten worden gevonden? Vallen die onder de garantie, en hoe lang?

3. Wat er in de overeenkomst hoort

Wat in het gesprek is besproken, hoort ook op papier. Controleer of de offerte of overeenkomst deze punten bevat:

• De norm: bijvoorbeeld “WCAG 2.2 niveau AA”, met versienummer.
• De reikwijdte: geldt de eis voor alle pagina’s en alle onderdelen, ook voor de webshop, formulieren en ingesloten diensten van derden? Diensten van derden, zoals een betaalpagina of een afsprakenmodule, heeft de bouwer niet altijd in de hand. Spreek af hoe daarmee wordt omgegaan.
• De oplevertest: hoe wordt getest, door wie, en wat krijgt u daarvan te zien.
• Herstel: binnen welke termijn worden gevonden fouten verholpen, zonder extra kosten als ze onder de afspraak vallen.
• Documentatie: een kort overzicht van wat getest is en welke bekende beperkingen er zijn. Dat is ook een goede basis voor een toegankelijkheidsverklaring.

Voor organisaties die via een aanbesteding inkopen, gelden vaak eigen eisen en formuleringen. Daarover leest u meer in toegankelijkheid als eis in een aanbesteding.

4. De oplevertest: zelf controleren

Ook als de bouwer zelf test, is het verstandig om bij oplevering zelf een paar dingen na te lopen. U hoeft daar geen specialist voor te zijn.

• Toetsenbord: kunt u met alleen de Tab-toets door het menu, de belangrijkste pagina en het contactformulier? Ziet u steeds waar u bent?
• Zoom: blijft de site bruikbaar als u inzoomt tot 400 procent?
• Contrast: is alle tekst goed leesbaar, ook lichte tekst op foto’s en knoppen?
• Formulieren: heeft elk veld een zichtbaar label? Wat gebeurt er als u een fout maakt?
• Afbeeldingen: hebben informatieve afbeeldingen een alt-tekst?
• Automatische scan: laat een gratis tool als WAVE over de belangrijkste pagina’s lopen en vraag de bouwer om de gevonden fouten toe te lichten.

Welke fouten u het vaakst kunt verwachten, staat in de toegankelijkheidsfouten die wij het meest zien.

5. Rode vlaggen in een offerte

• Toegankelijkheid wordt alleen genoemd als “rekening houden met”.
• Er staat geen norm of versie in.
• Een plugin of overlay wordt gepresenteerd als de oplossing.
• De bouwer kan niet uitleggen hoe hij test.
• Toegankelijkheid is een losse optie die “er later nog bij kan”.

Dat laatste is een bijzonder punt. Achteraf toegankelijk maken is bijna altijd meer werk dan het vanaf het begin goed doen. Een bouwer die dat als losse optie aanbiedt, bouwt in de basis waarschijnlijk zonder.

Offertes eerlijk vergelijken

Een offerte waarin toegankelijkheid concreet is uitgewerkt, met een norm, testen en herstel, kan hoger uitvallen dan een offerte waarin het alleen wordt genoemd. Dat is niet vreemd: testen met toetsenbord en screenreader kost tijd, en die tijd zit in de prijs. Vergelijk daarom niet alleen het eindbedrag, maar ook wat u er precies voor krijgt. Een goedkopere offerte zonder harde afspraak kan duurder uitpakken als u na een jaar alsnog een flink deel moet laten herstellen.

Na de oplevering

Een site die bij oplevering toegankelijk is, blijft dat niet vanzelf. Nieuwe pagina’s, updates van plugins en wijzigingen in het ontwerp kunnen nieuwe problemen geven. Neem daarom ook mee hoe het onderhoud geregeld is. Wilt u weten hoe wij een nieuwe site bouwen met toegankelijkheid als uitgangspunt, kijk dan bij een toegankelijke website laten maken. Het grotere verhaal vindt u op onze pagina over toegankelijke websites.