
Een bezoeker gebruikt zijn laptop met de tekst vergroot tot 300%. Rechtsonder staat een rond chaticoon dat bij deze vergroting een kwart van het scherm in beslag neemt, precies over de knop “Verder naar afrekenen”. Wegklikken kan niet. Een andere bezoeker, met een screenreader, opent de chat, typt een vraag en wacht. Het antwoord verschijnt op het scherm, maar hij hoort niets. Twee keer een chat die voor gemak zou moeten zorgen en het tegenovergestelde doet. Chatbot toegankelijkheid krijgt weinig aandacht, omdat de chat meestal van een externe leverancier komt. Toch staat hij op uw site en zijn de gevolgen voor uw bezoekers.
Waarom de chat vaak buiten beeld blijft
Chatbots en livechats worden meestal ingeladen als script van een externe dienst. Bij een toegankelijkheidscontrole valt de chat daarom soms buiten de scope: “dat is niet van ons”. Voor de bezoeker maakt dat niet uit. En wie de chat gebruikt als belangrijk klantcontact, of als enige snelle manier om een vraag te stellen, kan de toegankelijkheid ervan niet negeren.
De punten hieronder gelden voor zowel een chatbot met automatische antwoorden als een livechat met een medewerker.
1. Openen, typen en sluiten met het toetsenbord
- De chatknop is een echte knop met een naam, zoals “Chat openen”, niet alleen een icoon.
- Na het openen staat de focus in het chatvenster, bij voorkeur in het invoerveld.
- Het invoerveld heeft een label, bijvoorbeeld “Typ uw vraag”.
- Escape of een sluitknop sluit het venster, en de focus gaat terug naar de chatknop.
- Knoppen in het gesprek, zoals snelle antwoordopties (“Bestelling volgen”, “Retour”), zijn met Tab bereikbaar en met Enter te kiezen.
Hoe u een site met alleen het toetsenbord nagaat, staat uitgebreid op de pagina over toetsenbordnavigatie.
2. Nieuwe berichten moeten worden voorgelezen
Dit is bij chats het grootste en meest voorkomende probleem. Een screenreader leest voor waar de focus staat. Verschijnt er een antwoord in het gesprek terwijl de focus in het invoerveld staat, dan hoort de gebruiker niets, tenzij het gespreksvenster als live-regio is gemarkeerd.
<div class="chat-berichten" role="log" aria-live="polite">
<!-- nieuwe berichten worden hier toegevoegd -->
</div>
De rol log is bedoeld voor precies dit soort lijsten waarin nieuwe berichten onderaan verschijnen. Daarnaast helpt het als elk bericht begint met wie het stuurt (“Assistent:” of “U:”), zodat de gebruiker de draad kan volgen. Een typ-indicator met drie bewegende puntjes zegt een screenreader niets; meld liever één keer “De assistent typt”. Meer over deze techniek leest u in statusberichten die een screenreader meldt.
3. Zichtbaarheid, contrast en vergroting
Chatvensters hebben vaak een eigen huisstijl van de leverancier, met lichtgrijze tekst, kleine letters en tekstballonnen in pastelkleuren. Controleer:
| Punt | Eis of richtlijn |
|---|---|
| Contrast van tekst | Minimaal 4,5:1 voor gewone tekst |
| Contrast van knoppen en randen | Minimaal 3:1 |
| Vergroten tot 200% | Tekst blijft leesbaar, niets valt weg |
| Smal scherm (320 CSS-pixels breed) | Venster past, geen horizontaal scrollen |
| Chatknop bedekt niets belangrijks | Ook niet bij inzoomen of op mobiel |
Dat laatste punt raakt aan criterium 2.4.11 uit WCAG 2.2: een element met focus mag niet volledig verborgen raken achter iets anders, zoals een vaste chatknop. Een knop die u kunt verkleinen of wegklikken lost veel op. Hoe u contrast meet en verbetert, staat op de pagina over kleurcontrast verbeteren.
4. Tijd en taal: geen haast, wel heldere antwoorden
Tijdslimieten in het gesprek
Sommige chats sluiten na een paar minuten zonder reactie, of de medewerker beëindigt het gesprek als er even niets komt. Voor wie langzaam typt, met spraakherkenning werkt of een schakelaar gebruikt, kan het opstellen van één zin lang duren. Geef een waarschuwing voordat een gesprek wordt gesloten, en de mogelijkheid om het open te houden. Laat bij voorkeur ook het gesprek na sluiten nog zien, of bied aan het per e-mail te sturen. Meer over tijdslimieten staat in wat te doen als een sessie verloopt.
Begrijpelijke antwoorden
Een chatbot met automatische antwoorden moet ook begrijpelijke antwoorden geven. Korte zinnen, gewone woorden, één onderwerp per bericht. Lange lappen tekst in een klein venster zijn voor iedereen lastig te lezen, en voor mensen met een leesbeperking nog meer. Laat de bot ook typfouten en verschillende formuleringen begrijpen, en geef duidelijk aan wanneer hij een vraag niet snapt. Een bot die in een lus blijft hangen (“Ik begrijp uw vraag niet, kunt u het anders formuleren?”) is frustrerend en sluit mensen uit.
5. Altijd een andere weg naar contact
Het belangrijkste punt: de chat mag nooit de enige manier zijn om contact op te nemen. Zet een telefoonnummer, e-mailadres of contactformulier op een vaste, vindbare plek, bijvoorbeeld in de footer en op de contactpagina. WCAG 2.2 heeft daar sinds 2023 een criterium voor: 3.2.6, “Consistente hulp”. Als u hulpmiddelen zoals een telefoonnummer of chat op meerdere pagina’s aanbiedt, moeten die op dezelfde plek in de pagina staan. Bied de chatbot ook een uitgang naar een mens: “Wilt u een medewerker spreken? Bel ons of laat uw nummer achter.”
Chatbot toegankelijkheid testen in vijf stappen
- Open de chat met alleen het toetsenbord. Lukt dat, en staat de focus daarna in het venster?
- Stel een vraag met een screenreader aan. Hoort u het antwoord zonder zelf te zoeken?
- Zoom in tot 400%. Bedekt de chatknop belangrijke knoppen?
- Wacht een paar minuten zonder te typen. Wordt het gesprek gesloten, en krijgt u een waarschuwing?
- Kijk of er op de pagina een andere contactmogelijkheid is die u zonder chat vindt.
Werkt de chat niet goed, vraag de leverancier dan naar hun toegankelijkheidsinformatie en welke versie van WCAG ze volgen. Veel leveranciers hebben instellingen voor kleuren, positie en gedrag. Hoe de chat past in de rest van uw toegankelijkheidsaanpak, leest u op onze pagina over een toegankelijke website.
Vraag een gratis websitecheck aan. Binnen één werkdag weet u waar uw website staat.
