“Uw website doet het niet.” Het bericht komt op donderdagmiddag van een klant die een offerte wilde aanvragen. U opent de site: inderdaad, een foutmelding. Hoe lang staat dit al zo? Sinds vanochtend? Sinds gisteren? U hebt geen idee, en dat is misschien nog vervelender dan de storing zelf. Elke bezoeker die in die uren is langsgekomen, heeft een dichte deur gezien.

Uptime-monitoring van uw website lost precies dat probleem op. Een externe dienst controleert een paar keer per minuut of uw site antwoordt, en stuurt een bericht zodra dat niet meer zo is. Het is een van de goedkoopste onderhoudsmaatregelen die er zijn, en in onze ervaring een van de meest onderschatte. In dit artikel leg ik uit hoe het werkt, wat u eraan hebt en waar u op let bij het instellen.

Hoe uptime-monitoring werkt

Het principe is eenvoudig. Een monitoringdienst heeft servers op verschillende plekken in de wereld. Vanaf die servers wordt met een vast interval, bijvoorbeeld elke minuut of elke vijf minuten, een verzoek gestuurd naar uw website. Komt er een normaal antwoord terug (HTTP-status 200), dan is alles in orde. Komt er een foutmelding (500, 502, 503), een time-out of helemaal niets, dan registreert de dienst een storing.

Goede diensten controleren de storing eerst vanaf een tweede locatie voordat ze alarm slaan, zodat een netwerkstoring bij de monitor zelf geen vals alarm veroorzaakt. Daarna krijgt u een bericht per e-mail, sms, WhatsApp, Slack of een pushmelding in een app. Komt de site terug, dan volgt een tweede bericht met de duur van de storing.

Bekende diensten zijn UptimeRobot, Better Stack, Pingdom en StatusCake. De gratis varianten controleren meestal elke vijf minuten; betaalde abonnementen gaan naar elke minuut of elke dertig seconden. Voor een gewone bedrijfssite is vijf minuten prima. Voor een webshop wilt u eerder weten dat er iets mis is.

Wat een monitor wel en niet ziet

Hier zit de belangrijkste nuance. Een eenvoudige uptime-check kijkt alleen of de server iets terugstuurt. Dat betekent dat een aantal problemen onopgemerkt blijft:

  • De homepage laadt, maar het contactformulier verstuurt niets.
  • De site toont een wit scherm met status 200, omdat PHP wel draait maar het thema kapot is.
  • De webshop werkt, maar iDEAL geeft een foutmelding bij het afrekenen.
  • De site is gehackt en toont spampagina’s; technisch gezien is hij gewoon “online”.
  • De site is extreem traag, maar antwoordt nog net binnen de time-out.

Daarom stelt u een monitor liever in op een zoekwoordcontrole: de dienst kijkt niet alleen of er een antwoord komt, maar ook of een specifieke tekst op de pagina staat, bijvoorbeeld uw bedrijfsnaam in de voettekst. Ontbreekt die, dan is er iets mis, ook al is de status 200. Veel diensten kunnen daarnaast de laadtijd bijhouden en waarschuwen als die boven een grens komt, en het SSL-certificaat in de gaten houden zodat u weken van tevoren weet dat het verloopt.

Voor een webshop is een stap verder verstandig: een monitor die niet alleen de homepage maar ook de winkelwagen en de afrekenpagina controleert, of zelfs periodiek een testbestelling doorloopt. Dat gaat verder dan klassieke uptime-monitoring; hoe dat werkt leest u in het artikel over monitoring van de bestelflow.

Instellen: waar u op let

  1. Controleer de juiste URL. Monitor de versie met https en met of zonder www, precies zoals bezoekers de site zien. Anders meet u een omleiding in plaats van de site.
  2. Kies een zinvol interval. Vijf minuten voor een informatieve site, één minuut voor een webshop of een site waar afspraken via lopen.
  3. Voeg een zoekwoordcontrole toe op een tekst die op elke pagina staat en niet snel verandert.
  4. Stel een tweede controlepunt in, zoals de contactpagina of een productpagina. Dan ziet u ook storingen die de homepage niet raken.
  5. Regel de meldingen. E-mail alleen is te traag als u niet de hele dag uw mail leest. Een pushmelding of WhatsApp-bericht is beter. Stuur de melding naar minstens twee mensen.
  6. Bepaal wie wat doet. Een melding om 02:00 is alleen nuttig als er iemand is die er iets mee kan. Spreek af wie kijkt, wie de hostingpartij belt en wanneer een storing wel of niet kan wachten tot de ochtend.

Wat u doet als de melding komt

Een storing betekent niet automatisch dat uw website kapot is. Dit is de volgorde die wij aanhouden:

  • Open de site zelf, liefst op de telefoon via mobiel internet, zodat u niet in uw eigen cache kijkt. Werkt hij bij u wel? Dan was het mogelijk een kortstondige hapering of een netwerkprobleem bij de monitor.
  • Kijk naar de foutcode. Een 502 of 503 wijst meestal naar de hosting; een 500 vaker naar de site zelf; een time-out kan beide zijn. Wat u per code doet, staat in de checklist wat u controleert als uw website offline is.
  • Controleer de statuspagina van uw hostingpartij. Bij een bredere storing hoeft u niets te doen behalve wachten, en weet u meteen wat u klanten kunt vertellen.
  • Kijk of er net iets is veranderd. Een update, een nieuwe plugin, een verlopen certificaat. Negen van de tien storingen hebben een aanwijsbare oorzaak van kort daarvoor.
  • Noteer begin- en eindtijd. Handig voor het gesprek met de hostingpartij, en om patronen te ontdekken als het vaker gebeurt.

Wat de cijfers u vertellen

Na een paar maanden levert monitoring iets op dat u anders nooit ziet: een beschikbaarheidspercentage. Een hostingpartij belooft vaak 99,9 procent. Dat klinkt mooi, maar het betekent ruim acht uur storing per jaar, en de verdeling doet ertoe. Acht uur in één nacht is iets anders dan elke dag anderhalve minuut rond het middaguur. Dat laatste wijst op een server die op piekmomenten overbelast raakt, en dat is een gesprek waard met uw hoster, of een reden om over te stappen.

Een accountantskantoor in Breda dacht een betrouwbare website te hebben. Na een maand monitoring bleek de site dagelijks tussen 04:00 en 04:15 onbereikbaar: de nachtelijke back-up van de hostingpartij legde de server plat. Niemand had het ooit gemerkt, maar wel zag Google het, want de crawler kwam vaak ‘s nachts langs. Na een verhuizing naar een ander pakket was het over. Zonder monitoring was dit nooit gevonden.

Monitoring is daarom een vast onderdeel van goed websiteonderhoud; bij WebMaintor loopt elke klantsite door een monitor met zoekwoordcontrole en komen de meldingen bij ons team binnen, zodat u alleen hoort dat er een storing was als die ook echt iets betekende.

Conclusie

Uptime-monitoring kost weinig tot niets en geeft u iets terug wat u anders niet hebt: zekerheid over hoe vaak en hoe lang uw site onbereikbaar is, en de kans om te handelen voordat een klant het merkt. Stel vandaag een monitor in met een zoekwoordcontrole en een pushmelding, en spreek af wie er iets mee doet. Daarna is het vooral een kwestie van af en toe naar de cijfers kijken en de patronen serieus nemen.