
“De betaalprovider regelt het afrekenen toch?” Gedeeltelijk. De betaling zelf gebeurt vaak op een pagina van de provider of in de app van de bank. Maar alles daarvoor staat op uw eigen site: het adresformulier, de keuze voor verzending, de betaalmethode, de voorwaarden en de knop om te bestellen. Daar haken de meeste klanten af die tegen een drempel aanlopen. Een toegankelijke checkout is daarom niet alleen een eis voor webshops onder de toegankelijkheidswet, maar ook gewoon omzet die u anders misloopt.
De velden: labels, autocomplete en volgorde
Het adresformulier is het langste deel van de checkout. Een paar basisregels:
- Elk veld heeft een zichtbaar label dat aan het veld gekoppeld is. Geen placeholder als enige aanwijzing.
- Verplichte velden zijn in tekst aangegeven, niet alleen met een rood sterretje zonder uitleg.
- De juiste autocomplete-waarden laten de browser naam, adres, e-mail en telefoon invullen. Dat scheelt iedereen tijd, en is voor mensen met een motorische of cognitieve beperking een groot verschil. WCAG noemt dit in criterium 1.3.5. De waarden staan in autocomplete in formulieren.
- Logische volgorde. De tabvolgorde volgt de volgorde op het scherm. Velden die met CSS anders zijn neergezet dan in de code, laten de focus heen en weer springen.
- Vraag niets dubbel. Is het afleveradres gelijk aan het factuuradres, laat de klant dat dan aanvinken in plaats van alles opnieuw te typen. WCAG 2.2 maakte dat een eis met criterium 3.3.7.
Adres opzoeken met postcode en huisnummer
Veel Nederlandse webshops gebruiken een postcodecheck: u vult postcode en huisnummer in, en straat en plaats verschijnen vanzelf. Prettig, mits:
- het resultaat gemeld wordt, bijvoorbeeld “Adres gevonden: Dorpsstraat 12, Utrecht”, zodat een screenreadergebruiker weet dat er iets is ingevuld;
- de focus niet ongevraagd verspringt naar een ander veld;
- er een uitweg is als het adres niet gevonden wordt, zoals handmatig invullen;
- suggestielijsten met de pijltjestoetsen te bedienen zijn en met Escape sluiten.
Adreszoekers die zoeken terwijl u typt, met een lijst eronder, zijn het lastigst. Test die met een screenreader voordat u ze inzet.
Foutmeldingen die gehoord worden
Klikt de klant op “Bestellen” en klopt er iets niet, dan verschijnt bij veel checkouts een rode balk bovenaan, en worden de foute velden rood omrand. Een screenreadergebruiker hoort daar vaak niets van. Hij weet alleen dat er niets gebeurde.
Wat wel werkt:
- Zet de focus op een samenvatting van de fouten bovenaan, met per fout een link naar het veld.
- Zet bij elk fout veld een tekstmelding, gekoppeld met
aria-describedby, en markeer het veld metaria-invalid="true". - Zeg wat er mis is en hoe het goed moet: “Vul een postcode in zoals 1234 AB”, niet “Ongeldige invoer”.
- Laat alles wat al goed was, gewoon staan.
Meer over de opbouw van foutmeldingen staat in foutmeldingen in formulieren.
Verzending en betaalmethode kiezen
Verzendopties en betaalmethoden zijn keuzes uit een rijtje. Daar horen radioknoppen bij, in een groep met een naam (“Kies een betaalmethode”). Bij veel thema’s zijn het logo’s die klikbaar zijn gemaakt, zonder echte radioknop eronder. Zorg dat:
- elk logo een tekstnaam heeft, zoals “iDEAL” of “Creditcard”;
- de gekozen optie ook zonder kleur te zien is, bijvoorbeeld met een vinkje of rand;
- extra velden die verschijnen na een keuze, zoals een bankkeuze, direct na de gekozen optie in de code staan, zodat de volgende Tab erin komt;
- de prijs van een verzendoptie in de naam zit: “Thuisbezorgen, 4,95 euro”.
De bestelknop en de overstap naar de betaalprovider
De laatste knop moet zeggen wat er gebeurt: “Bestellen en betalen” is duidelijker dan “Verder”. Een akkoordvakje voor de voorwaarden heeft een label waarin de link naar de voorwaarden zit, en die link opent bij voorkeur niet zonder waarschuwing in een nieuw venster.
Daarna gaat de klant vaak naar een betaalpagina van de provider of naar de bank-app. Op de toegankelijkheid van die pagina heeft u weinig invloed. Wel kunt u kiezen voor providers die hier aandacht aan besteden, en vragen naar hun toegankelijkheidsinformatie. Controleer ook de terugweg: komt de klant na betalen of annuleren op een duidelijke pagina terecht, met een kop die zegt of het gelukt is?
Het overzicht vóór het bestellen
Vlak boven de bestelknop staat meestal een samenvatting: producten, verzendkosten, eventuele korting en het totaalbedrag. Voor criterium 3.3.4 (foutpreventie bij financiële transacties) is het belangrijk dat de klant dit kan nakijken en zo nodig aanpassen voordat hij definitief bestelt. Zet het totaal duidelijk in tekst, met de btw en de verzendkosten apart benoemd, en zorg dat er een link is om terug te gaan naar de winkelwagen. Verandert het totaal door een keuze in verzending of betaalmethode, meld dat dan, net als bij de winkelwagen.
Timers en sessies
Sommige checkouts houden producten een tijd vast of tonen een aftellende klok. Ook betaalsessies kunnen verlopen. Voor wie langzaam typt, met een hulpmiddel werkt of even moet zoeken naar een pasje, is dat een probleem. WCAG vraagt bij tijdslimieten dat de gebruiker ze kan uitzetten, aanpassen of verlengen, met een waarschuwing vooraf. Zie als een sessie verloopt voor de mogelijkheden.
Een toegankelijke checkout testen
- Doe een testbestelling met alleen het toetsenbord, van winkelwagen tot de betaalpagina.
- Laat de browser het adres invullen. Worden alle velden herkend?
- Druk op “Bestellen” met een leeg verplicht veld. Waar staat de focus, en wat hoort u met een screenreader?
- Kies een andere betaalmethode. Is de keuze duidelijk te zien en te horen?
- Bekijk de checkout op 400% zoom en op een smalle telefoon.
WooCommerce heeft een klassieke checkout en een nieuwere checkout op basis van blokken. Ze gedragen zich verschillend, en plugins voor extra velden of betaalmethoden werken niet altijd met beide. Test daarom na elke wijziging. De checkout hangt nauw samen met de andere formulieren op uw site; meer daarover op de pagina over toegankelijke formulieren. Hoe de checkout past in de rest van de webshop, leest u bij uw webshop toegankelijk maken, en het overzicht staat op onze pagina over toegankelijkheid.
Vraag een gratis websitecheck aan. Binnen één werkdag weet u waar uw website staat.

