
Uw site is geaudit en de belangrijkste fouten zijn opgelost. Dan komt de vraag: werkt het nu ook echt voor iemand die er elke dag mee moet leven? Een norm als WCAG beschrijft wat een site minimaal moet doen. Hoe iemand met een screenreader, een vergrotingsprogramma of een tremor uw bestelproces beleeft, hoort u alleen van die persoon zelf. Een gebruikerstest met mensen met een beperking organiseren is minder ingewikkeld dan het klinkt. Het vraagt wel voorbereiding en respect voor de tijd van de deelnemers.
Wanneer een gebruikerstest met mensen met een beperking zinvol is
Een gebruikerstest vervangt geen audit. Iemand met een visuele beperking zal niet melden dat uw contrast 4,1:1 is in plaats van 4,5:1. Hij merkt wel dat hij het formulier niet kan vinden, of dat de foutmelding onbegrijpelijk is. De twee vullen elkaar aan.
Het meeste haalt u eruit als:
- de grove technische fouten al zijn opgelost, zodat deelnemers niet bij de eerste knop vastlopen;
- u een belangrijke taak wilt testen, zoals bestellen, een afspraak maken of een formulier indienen;
- u een nieuw ontwerp of nieuwe functie wilt toetsen voordat die live gaat.
Deelnemers vinden
Dit is voor de meeste organisaties de grootste drempel. Een paar routes:
- Belangenorganisaties en patiëntenverenigingen. Organisaties voor mensen met een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking hebben soms een panel of kunnen een oproep delen onder hun leden. Bel of mail eerst en leg uit wat u wilt. Dring niet aan; zij krijgen veel van dit soort verzoeken.
- Bureaus die testpanels beheren. Er zijn organisaties die gebruikerstests met mensen met een beperking als dienst aanbieden. Dat kost geld, maar scheelt werving en begeleiding.
- Uw eigen klanten. Misschien hebt u klanten die al eens hebben laten weten dat iets lastig was. Vraag of ze willen meedenken.
- Uw netwerk. Collega’s, bekenden, familieleden. Let wel op dat u niet alleen mensen test die u willen sparen.
Zoek variatie. Een test met één screenreadergebruiker zegt iets over blinde bezoekers, maar niets over iemand met dyslexie of iemand die alleen spraakbesturing gebruikt. Drie tot vijf deelnemers met verschillende beperkingen levert al veel op.
Vergoeding en afspraken
Deelnemers geven u hun tijd en expertise. Behandel dat als werk. Bied een passende vergoeding, in geld of een cadeaukaart, en zeg vooraf duidelijk hoe hoog die is. Vergoed ook reiskosten als iemand naar u toe komt.
Leg verder vooraf vast:
- hoe lang de sessie duurt, en houd u daaraan;
- of de sessie wordt opgenomen, en wat u met de opname doet;
- dat de deelnemer op elk moment mag stoppen;
- dat u de website test, niet de persoon.
Werkt u met persoonsgegevens of opnames, denk dan aan de privacyregels. Vraag uitdrukkelijk toestemming en bewaar niets langer dan nodig.
Maak de test zelf ook toegankelijk
Het klinkt vanzelfsprekend, maar gaat vaak mis. Een uitnodiging als pdf zonder structuur, een aanmeldformulier met een puzzel-captcha, een testlocatie met een trap bij de ingang. Controleer elke stap vanuit het perspectief van de deelnemer. Stuur informatie als gewone tekst in de mail, vraag vooraf of iemand iets nodig heeft, zoals een tolk, extra pauzes of begeleiding vanaf het station, en plan ruim. Een sessie die uitloopt, mag geen probleem zijn.
Thuis, op locatie of op afstand
Mensen met een beperking hebben hun hulpmiddelen ingesteld op hun eigen apparaat. Een screenreader met een bepaalde spraaksnelheid, vergroting op een bepaalde stand, een aangepast toetsenbord. Laat deelnemers daarom bij voorkeur hun eigen apparatuur gebruiken.
Een test op afstand via een videoverbinding met schermdeling werkt vaak goed. De deelnemer zit in de eigen omgeving, u kijkt mee. Let wel op: delen van het scherm en het geluid van een screenreader tegelijk werkt niet in elk programma even goed. Test de verbinding vooraf kort.
Taken opstellen
Geef realistische opdrachten, geen instructies. Niet “Klik op het menu en kies Contact”, maar:
- “U wilt weten of deze praktijk op zaterdag open is. Zoek dat op.”
- “Bestel een paar wandelschoenen in maat 42 en laat ze bezorgen.”
- “U hebt een vraag over uw factuur. Neem contact op.”
Houd het bij drie tot vijf taken per sessie. Wat voor u twee minuten werk is, kan met een hulpmiddel tien minuten duren. Dat is geen probleem, zolang u er rekening mee houdt.
Tijdens de sessie
- Stel de deelnemer op het gemak. Leg uit dat er geen foute antwoorden zijn en dat problemen precies zijn wat u zoekt.
- Vraag om hardop te denken. “Vertel wat u doet en wat u verwacht.” Bij een screenreadergebruiker kan dat lastig zijn, omdat de spraak al loopt. Spreek af dat hij af en toe pauzeert om te vertellen.
- Help niet. Het is verleidelijk om te zeggen waar de knop zit. Doe het pas als iemand echt vastzit, en noteer dat moment.
- Stel open vragen. “Wat had u hier verwacht?” werkt beter dan “Was dit duidelijk?”
- Vraag niet naar de beperking. Vertelt iemand er zelf over, prima. Het gaat om uw website, niet om de medische achtergrond van de deelnemer.
Na de test
Schrijf per taak op waar mensen vastliepen, hoe ernstig het was en wat ze zeiden. Problemen die bij meer deelnemers terugkomen, gaan bovenaan. Koppel waar mogelijk terug aan WCAG, zodat u ziet of het om een normfout gaat of om een bruikbaarheidsprobleem dat de norm niet dekt.
Laat deelnemers ook weten wat u met hun bevindingen hebt gedaan. Dat is beleefd, en vergroot de kans dat ze een volgende keer weer meedoen.
Een gebruikerstest werkt het best bovenop een technische beoordeling. Hoe die eruitziet, leest u op een WCAG-audit laten doen. Wilt u vooraf begrijpen hoe iemand met een screenreader werkt, dan helpt hoe een blinde bezoeker een website gebruikt. Het hele traject staat beschreven op website toegankelijk maken.
Vraag een gratis websitecheck aan. Binnen één werkdag weet u waar uw website staat.
