Het overkomt meer ondernemers dan u denkt. U ziet in het beheer een melding dat er een nieuwe versie van uw thema klaarstaat, u klikt op “Nu bijwerken” en een minuut later is uw website een vreemde geworden. De kleur van de knoppen is anders, het logo staat scheef, het aangepaste contactblok onderaan elke pagina is verdwenen. Alles wat de webbouwer destijds op maat heeft gemaakt, lijkt weg.
Wie zijn WordPress-thema wil updaten zonder aanpassingen te verliezen, moet vooral vooraf weten waar die aanpassingen staan. Dat is de kern van dit artikel. Niet elke thema-update is gevaarlijk, maar sommige zijn dat wel, en het verschil zit in hoe uw website ooit is opgezet. Hieronder leest u hoe u dat achterhaalt en hoe u de update daarna stap voor stap uitvoert.
Waarom een thema-update aanpassingen kan wissen
Bij een update vervangt WordPress de complete themamap door de nieuwe versie. Alles wat in die map stond, is daarna weg. Heeft iemand ooit rechtstreeks in de bestanden van het thema gewerkt, bijvoorbeeld een stukje CSS toegevoegd in style.css of een template aangepast in footer.php, dan verdwijnt dat werk bij de eerstvolgende update. WordPress waarschuwt daar niet voor.
Aanpassingen die buiten de themamap staan, blijven wel behouden. Denk aan instellingen in de Customizer, extra CSS via “Aanvullende CSS”, pagina’s die met een paginabouwer als Elementor of Divi zijn gemaakt, en alles wat in een child-thema staat. Die gegevens zitten in de database of in een aparte map en worden door de update niet aangeraakt.
Het risico hangt dus af van één vraag: is er ooit direct in het thema zelf gesleuteld? Bij websites die door een bureau zijn gebouwd, is het antwoord verrassend vaak ja, zeker bij oudere sites.
Stap 1: achterhaal waar uw aanpassingen staan
Voordat u op bijwerken klikt, doet u een korte inventarisatie. Dat kost een kwartier en voorkomt de meeste ellende.
- Controleer of er een child-thema actief is. Ga naar Weergave › Thema’s. Staat er een thema met een naam als “Uw Thema Child” als actief, dan is het bovenliggende thema meestal veilig te updaten. Waarom dat zo werkt, leest u in dit artikel over child-thema's.
- Kijk in de Customizer. Onder Weergave › Customizer › Aanvullende CSS staat vaak losse opmaak. Die blijft bewaard, maar kopieer hem toch even naar een tekstbestand.
- Vraag het aan de bouwer of kijk in de documentatie. Als u nog contact heeft met wie de site heeft gemaakt, is dit de vraag: “Is er iets direct in het thema aangepast?”
- Vergelijk de themabestanden met het origineel. Dit is de technische route. Download het thema opnieuw van de leverancier en vergelijk de bestanden met wat op uw server staat. Verschillen wijzen op maatwerk. Voor de meeste ondernemers is dit een klus voor een specialist.
Stap 2: maak een back-up die u ook echt kunt terugzetten
Dit klinkt vanzelfsprekend, maar het gaat vaak mis op de details. Een back-up van alleen de database helpt niet als de themabestanden overschreven zijn. U heeft een volledige back-up nodig van bestanden én database, gemaakt vlak vóór de update. Controleer ook dat u weet hoe u die terugzet, want een back-up die u niet kunt herstellen, is geen back-up.
Werkt uw hostingpartij met dagelijkse snapshots, dan is dat een prima vangnet, mits u weet dat de laatste snapshot recent genoeg is. Twijfelt u, maak dan zelf een extra back-up met een plugin of via het hostingpaneel.
Stap 3: test de update eerst buiten de live site
De veiligste manier om een thema-update uit te voeren, is op een kopie van uw website. Veel hostingpartijen bieden een staging-omgeving aan waarin u met één klik een kopie maakt. Daar voert u de update uit, klikt u de belangrijkste pagina’s door en controleert u de onderdelen die het vaakst breken:
- de koptekst met logo en menu, ook op een telefoon;
- de voettekst met adresgegevens en links;
- formulieren, inclusief een testverzending;
- eventuele eigen sjablonen, zoals een aangepaste productpagina of een portfolio-overzicht;
- lettertypen en kleuren.
Heeft u geen staging-omgeving, dan is het alternatief om de update op een rustig moment uit te voeren, met de back-up bij de hand en een paar minuten om alles door te lopen. Dat is minder netjes, maar beter dan blind bijwerken op een dinsdagochtend.
Stap 4: de update zelf uitvoeren
Als de test goed is verlopen, voert u de update op de live site uit. Doe dat via Dashboard › Updates of via Weergave › Thema’s. Update het thema apart van plugins en van WordPress zelf. Als er daarna iets misgaat, weet u tenminste welke wijziging het veroorzaakt heeft. Wie alles tegelijk bijwerkt, moet gaan raden.
Leeg na de update de cache, van uw cacheplugin en eventueel van de hosting. Anders ziet u mogelijk nog de oude versie en denkt u dat alles goed is, terwijl bezoekers iets anders te zien krijgen. Bekijk de site daarna ook in een privévenster van uw browser.
Als het toch misgaat
Ziet u na de update kapotte opmaak, dan heeft u twee opties. De snelle: zet de back-up terug en zoek daarna rustig uit wat er in het thema was aangepast. De grondige: laat de nieuwe versie staan en zet de verloren aanpassingen over naar een child-thema, zodat dit de volgende keer niet meer gebeurt. Die tweede route is meer werk, maar u lost het probleem dan echt op in plaats van het uit te stellen.
Een kort praktijkvoorbeeld. Een fysiotherapiepraktijk in Zwolle had een thema van vier jaar oud, met een aangepaste afsprakenknop die rechtstreeks in de header van het thema was gezet. Na een update was de knop weg. De oplossing bestond uit het terugzetten van de back-up, het aanmaken van een child-thema met alleen die ene header-aanpassing, en daarna opnieuw updaten. Sindsdien werkt elke update gewoon door.
Als u dit liever niet zelf doet, kunt u het onderbrengen in een onderhoudsabonnement waarbij thema-updates altijd eerst op een testomgeving worden gecontroleerd. WebMaintor werkt bijvoorbeeld standaard zo, met een back-up vóór elke wijziging.
Wat u vandaag kunt doen
Kijk of er een child-thema actief is en of u een werkende, volledige back-up heeft. Zijn beide in orde, dan kunt u thema-updates met redelijke gerustheid uitvoeren. Ontbreekt een van beide, regel dat dan eerst. Het is een kleine investering vergeleken met een website die op maandagochtend opeens niet meer op uw bedrijf lijkt.
