Een nieuwsbrief naar twaalfduizend adressen, een vermelding in een populair tv-programma of gewoon Black Friday: er zijn momenten waarop tien keer zoveel mensen tegelijk uw webshop bezoeken als normaal. En op precies die momenten komt de vraag die u liever een maand eerder had gesteld: hoeveel kan mijn server aan?

De server capaciteit van uw webshop is geen getal dat op uw hostingfactuur staat. “Onbeperkt bezoekers” betekent in de praktijk: totdat het traag wordt. In dit artikel leg ik uit wat de capaciteit bepaalt, hoe u zonder technische achtergrond een inschatting maakt, hoe u het veilig test en wat uw opties zijn als het te krap blijkt.

Wat “bezoekers” eigenlijk betekent

Hostingpartijen praten over bezoekers per maand. Voor pieken is dat cijfer zinloos. Wat telt, is het aantal gelijktijdige verzoeken: hoeveel pagina’s, afbeeldingen en scripts de server op hetzelfde moment moet leveren. Duizend bezoekers verspreid over een dag is een rustige dag. Duizend bezoekers in tien minuten na een nieuwsbrief is een piek die veel shops niet trekken.

Daar komt bij dat niet elke pagina evenveel vraagt. Een gecachete productpagina kost de server bijna niets; die wordt als kant-en-klaar bestand geleverd. De winkelwagen, de afrekenpagina en het zoeken met filters worden voor elke bezoeker opnieuw opgebouwd, met tientallen databasequery’s per keer. Honderd mensen die productpagina’s bekijken, is een ander verhaal dan honderd mensen die tegelijk afrekenen.

De vier factoren die de grens bepalen

  1. Het hostingpakket. Gedeelde hosting deelt processorkracht en geheugen met andere klanten; bij drukte krijgt u een klein deel. Een eigen server (VPS of dedicated) heeft vaste bronnen. Managed WooCommerce-hosting zit ertussenin en is vaak afgestemd op precies dit soort pieken.
  2. Het aantal PHP-werkers. Dit is het cijfer dat er het meest toe doet en het minst wordt genoemd. Elke PHP-werker handelt één verzoek tegelijk af. Heeft uw pakket vier werkers en duurt een afrekenverzoek een seconde, dan kan de server ruwweg vier van die verzoeken per seconde aan. Alles daarboven wacht in de rij of krijgt een foutmelding. Vraag uw host hoeveel werkers uw pakket heeft.
  3. Caching. Goede paginacaching houdt het overgrote deel van de bezoekers weg van PHP. Een shop zonder cache stort bij een piek als eerste in.
  4. De zwaarte van de shop. Veertig plugins, een zwaar thema, een filterplugin die bij elke wijziging de hele catalogus doorrekent: elk daarvan verlengt de tijd per verzoek en verkleint dus het aantal verzoeken dat de server per seconde aankan.

Een inschatting maken zonder te testen

U kunt een ruwe indicatie krijgen met drie cijfers die u waarschijnlijk al heeft of kunt opvragen:

  • Het aantal PHP-werkers (van uw host).
  • De gemiddelde laadtijd van de afrekenpagina aan de serverkant, de TTFB (uit een snelheidstool of het hostingdashboard). Zeg: 0,8 seconde.
  • De piek in bezoekers per minuut uit uw statistieken van vorig jaar of van de laatste grote actie.

Met vier werkers en 0,8 seconde per verzoek kan de server ongeveer vijf niet-gecachete verzoeken per seconde aan, dus zo’n driehonderd per minuut. Als bij uw piek honderd mensen per minuut de afrekenpagina openden en elk daar drie tot vier verzoeken deed (adres invullen, verzendkosten, plaatsen), zit u tegen de grens. Dit is een grove rekensom, maar hij vertelt u of u ruim zit of moet ingrijpen.

Veilig testen: de belastingtest

Een belastingtest bootst gelijktijdige bezoekers na en meet wanneer de responstijd oploopt. Dat kan met tools als k6, Loader.io of een dienst die dit voor u draait. Belangrijke regels:

  • Test op een staging-omgeving met dezelfde hosting, of op de live shop op een stil moment (dinsdagnacht) en met een korte duur.
  • Waarschuw uw host vooraf. Sommige hosts zien een belastingtest als een aanval en blokkeren uw eigen test.
  • Test niet alleen de homepage. Neem een productpagina, de winkelwagen met een product erin en de afrekenpagina op.
  • Kijk naar het punt waarop de responstijd verdubbelt, niet naar het punt waarop de site stopt. Dat eerste punt is uw werkelijke grens; daarboven haken klanten af.

Een test van een half uur geeft u een getal: “bij zoveel gelijktijdige gebruikers wordt de afrekenpagina traag.” Dat getal legt u naast uw verwachte piek. Het is de kern van de technische voorbereiding op drukke periodes, zoals beschreven in de checklist voor Black Friday en december.

Uw opties als het te krap is

In volgorde van moeite en kosten:

  1. Caching op orde brengen. Vaak de grootste winst voor het minste geld. Zorg dat productpagina’s en categorieën volledig uit de cache komen en dat alleen winkelwagen en afrekenen dynamisch zijn.
  2. De shop lichter maken. Plugins die u niet gebruikt eraf, een zware filter- of zoekplugin vervangen, afbeeldingen verkleinen. Elke tiende seconde per verzoek is capaciteit.
  3. Tijdelijk opschalen. Veel hosts kunnen voor een week meer werkers of geheugen toekennen. Regel dat twee weken vooraf, niet op de dag zelf.
  4. Een CDN of edge-cache. Cloudflare of een vergelijkbare dienst vangt statische bestanden en gecachete pagina’s op voordat ze uw server bereiken. Voor Nederlandse shops is de snelheidswinst beperkt, maar de ontlasting van de server bij pieken is reëel.
  5. Structureel verhuizen. Als uw normale drukte al tegen de grens zit, helpt tijdelijk opschalen niet meer. Dan is een zwaarder pakket of een andere hostingvorm de enige oplossing.

Praktijk en volgende stap

Een speelgoedwebshop uit Zaandam werd vorig jaar genoemd in een landelijk ochtendprogramma. Binnen tien minuten stonden er tweeduizend mensen op de site; de shop draaide op gedeelde hosting met twee PHP-werkers. De productpagina’s hielden het dankzij caching, maar de afrekenpagina gaf een uur lang foutmeldingen. Achteraf was het simpel: een belastingtest van een half uur had de grens bij zo’n dertig gelijktijdige afrekenende klanten laten zien, en een tijdelijke opschaling had een paar tientjes gekost. Dit soort inschattingen maken wij tegenwoordig vooraf voor de shops binnen ons WooCommerce-onderhoud, zeker als een klant een campagne of tv-moment ziet aankomen.

Volgende stap: mail uw host vandaag met één vraag: hoeveel PHP-werkers heeft mijn pakket? Het antwoord vertelt u meer over uw piekcapaciteit dan welke “onbeperkt”-belofte ook.