Website toegankelijkheid heeft in Nederland een imagoprobleem. Het klinkt als iets voor overheidsinstanties, met dikke normdocumenten en dure audits. Voor veel ondernemers is het daarom een onderwerp dat op de stapel “ooit” belandt.
Dat is jammer, want het grootste deel van de winst zit in een handvol dingen die niets kosten en die u zelf kunt nalopen. Voldoende contrast, foto’s met een beschrijving, koppen in de juiste volgorde, formulieren met echte labels. Het scheelt bezoekers die slecht zien of moeilijk klikken een hoop frustratie, het helpt uw vindbaarheid, en het maakt uw site voor iedereen prettiger. Hieronder staat de checklist, met per punt waarom het uitmaakt en hoe u het controleert.
Wat de regels in Nederland zeggen
Kort en eerlijk: voor een gewone commerciële website is er op dit moment geen algemene wettelijke plicht om aan de toegankelijkheidsnorm te voldoen. Overheden en semi-publieke instellingen moeten dat wel, op grond van het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid, met een toegankelijkheidsverklaring erbij.
Wat wél op bedrijven afkomt, is de European Accessibility Act. Die is in juni 2025 van kracht geworden en raakt onder meer webshops, bankdiensten, vervoer en e-books. Kleine ondernemingen — ruwweg minder dan tien medewerkers en een beperkte omzet — vallen buiten de dienstenverplichting. Verkoopt u online aan consumenten en bent u groter dan dat, laat dan uitzoeken wat er precies voor u geldt; de uitwerking verschilt per lidstaat.
De praktische norm heet WCAG, en die kent drie niveaus: A, AA en AAA. AA is overal de gangbare lat. De punten hieronder zijn allemaal onderdeel van niveau A of AA.
De checklist voor website toegankelijkheid
1. Contrast tussen tekst en achtergrond
Lichtgrijze tekst op wit ziet er rustig uit en is voor veel mensen slecht leesbaar. De norm vraagt een verhouding van minimaal 4,5 op 1 voor gewone tekst en 3 op 1 voor grote tekst. Controleer dit met een gratis contrastchecker: u vult de twee kleurcodes in en ziet direct of het slaagt. Let vooral op knoppen, menu’s en tekst over een foto heen.
2. Alt-teksten bij afbeeldingen
Een alternatieve tekst beschrijft wat er op een foto staat, voor wie hem niet ziet. In WordPress vult u dat in bij de afbeelding in de mediabibliotheek. Beschrijf de inhoud, niet het bestand: “monteur werkt aan een cv-ketel” in plaats van “IMG_2831”. Is een afbeelding puur decoratief, laat het veld dan leeg — dan wordt hij overgeslagen, en dat is precies de bedoeling.
3. Koppen in de juiste volgorde
Gebruik één H1 per pagina, daaronder H2’s en daaronder H3’s. Sla geen niveaus over en kies geen kop omdat het lettertype toevallig mooi is. Mensen die een schermlezer gebruiken springen door een pagina op de koppenstructuur; is die rommelig, dan is de pagina onnavigeerbaar. Zoekmachines gebruiken diezelfde structuur.
4. Linkteksten die iets zeggen
“Klik hier” en “lees meer” zijn zonder omringende tekst betekenisloos. Schrijf waar de link naartoe gaat: “bekijk onze openingstijden”. Dit is meteen het punt waar u de meeste winst boekt met de minste moeite.
5. Bediening met het toetsenbord
Leg uw muis weg en loop uw belangrijkste pagina door met de Tab-toets. U moet bij elk menu-item, elke link en elk formulierveld kunnen komen, u moet altijd zien waar u bent, en u moet nergens vast komen te zitten. Vooral pop-ups, mobiele menu’s en cookiemeldingen falen hier. Sluiten met Escape hoort te werken.
6. Formulieren met echte labels
Een veld met alleen grijze tekst erin als aanwijzing is geen label. Zodra iemand begint te typen, is de aanwijzing weg. Gebruik zichtbare labels boven of naast het veld, koppel ze technisch aan het invoerveld, en zorg dat foutmeldingen in tekst staan en niet alleen in een rood randje. Meer over de keuze van uw formulieroplossing staat in de vergelijking van formulierplugins voor WordPress.
7. Kleur nooit als enige aanwijzing
“Verplichte velden zijn rood” werkt niet voor iemand met kleurenblindheid. Zet er een sterretje of het woord “verplicht” bij. Hetzelfde geldt voor grafieken en statusaanduidingen.
8. Video en audio
Video met gesproken tekst hoort ondertiteling te hebben. De automatische ondertiteling van YouTube is een begin, maar loop hem na: vaktermen en namen gaan er standaard naast. Zet video’s nooit automatisch aan met geluid.
9. Tekst die mee kan groeien
Zoom uw site in tot 200 procent. Blijft alles leesbaar en bruikbaar, of valt de lay-out uit elkaar en verdwijnt tekst achter andere elementen? Dit gaat vaak mis bij vaste hoogtes in pagebuilders.
10. Bewegende en knipperende elementen
Een slider die vanzelf doorschuift, is lastig voor wie langzamer leest. Geef bezoekers een pauzeknop, of zet automatisch doorschuiven uit. Vermijd flitsende animaties.
Wat u zelf kunt en wanneer u hulp inschakelt
De punten 2, 3, 4, 6 en 7 gaan over inhoud. Die kunt u zelf oplossen in het beheerscherm, zonder ontwikkelaar. Reken op een dagdeel voor een gemiddelde site van twintig pagina’s.
De punten 1, 5, 9 en 10 zitten in het thema of in plugins. Contrast is vaak een kwestie van twee kleurwaarden aanpassen; toetsenbordbediening en zoomgedrag vragen soms echt werk in de code. Dat is het moment om iemand in te schakelen. Zit toegankelijkheid bij u in de doorlopende taken, dan kan een controle prima meelopen in het regulier beheer van uw WordPress-site, bijvoorbeeld één keer per jaar naast de gebruikelijke updates.
Een waarschuwing over de zogenoemde overlay-widgets: die knop rechtsonder waarmee bezoekers zelf contrast en lettergrootte aanpassen. Ze zijn commercieel populair, maar ze repareren de onderliggende code niet en botsen regelmatig met hulpsoftware die bezoekers zelf al gebruiken. Belangenorganisaties raden ze om die reden af. Beter besteedt u dat abonnementsgeld aan het oplossen van de echte punten.
Hoe u het meet
Begin met een gratis controle. De browserextensies WAVE en axe DevTools scannen een pagina en tonen fouten met uitleg. Lighthouse, ingebouwd in Chrome, geeft een score. Houd er rekening mee dat geautomatiseerde tests hooguit een derde van de problemen vinden; de rest ziet u alleen door zelf met het toetsenbord door de site te lopen.
Een fysiotherapiepraktijk in Leiden ontdekte zo dat het online afspraakformulier met de Tab-toets niet te versturen was: de verzendknop was een opgemaakt element zonder toetsenbordfunctie. Eén regel code opgelost. Hoeveel afspraken daardoor niet zijn doorgekomen weet niemand, maar het is niet nul.
Volgende stap
Doe vandaag twee dingen die samen een kwartier kosten. Loop uw contactpagina door met alleen het toetsenbord en kijk of u het formulier kunt versturen. Controleer daarna het contrast van uw belangrijkste knop. Twee kleine tests die verrassend vaak iets opleveren, en waarmee u meteen weet of toegankelijkheid bij u een puntje of een project is.
