Zodra er een taalmodel achter uw website hangt, gaan er teksten van uw bezoekers naar een server van iemand anders. De vraag of u AI op Europese servers wilt of een Amerikaanse aanbieder accepteert, is daarmee geen principekwestie maar een praktische afweging tussen privacy, kwaliteit en kosten.
Wij zijn geen juristen en dit is geen juridisch advies. Wat hieronder staat, is hoe wij deze keuze in de praktijk bekijken bij websites die wij onderhouden, met de nadruk op wat u er zelf aan kunt controleren.
Waar het verschil werkelijk zit
De grote Amerikaanse aanbieders bieden inmiddels vrijwel allemaal verwerking binnen de EU aan, vaak in Ierland of Duitsland. Dat lost een deel op: uw gegevens blijven fysiek in Europa. Wat het niet oplost, is dat het bedrijf zelf onder Amerikaans recht valt, met de discussie die daarbij hoort.
Europese aanbieders zijn er ook, met modellen die in Frankrijk of Duitsland draaien. Die zijn de laatste jaren duidelijk beter geworden, maar lopen op de zwaarste taken vaak nog een stap achter, en het aanbod aan kant-en-klare integraties is kleiner.
Het derde spoor wordt het vaakst vergeten: een model dat op een Nederlandse of Duitse server draait die u zelf huurt. Volledige controle, geen doorgifte, maar u betaalt de serverkosten en het beheer, en u bent zelf verantwoordelijk voor updates.
Wanneer de herkomst er weinig toe doet
Eerlijk zijn hoort erbij: bij veel toepassingen op een website gaat er nauwelijks iets gevoeligs de deur uit.
- Een chatbot die alleen openingstijden, verzendkosten en levertijden beantwoordt.
- Het laten voorbereiden van productteksten op basis van specificaties die toch al openbaar op uw site staan.
- Het samenvatten van uw eigen blogartikelen.
- Het vertalen van teksten die u zelf publiceert.
In die gevallen weegt kwaliteit en gemak zwaarder dan herkomst. Wat u dan wel regelt: zet uit dat de aanbieder uw invoer gebruikt om modellen te trainen, kies waar mogelijk verwerking binnen de EU, en zorg dat er geen persoonsgegevens meegaan.
Wanneer de herkomst wel zwaar weegt
De weegschaal kantelt zodra er informatie van uw bezoekers of klanten doorheen gaat.
- Vrije tekst uit chats en formulieren. Mensen typen daarin dingen die u nooit had gevraagd: klachten, gezondheidsklachten, financiële situaties.
- Klantgegevens uit uw CRM of webshop. Namen, adressen, bestelgeschiedenis.
- Gegevens van kinderen of patiënten. Hier gelden strengere regels en hoort u sowieso advies in te winnen.
- Bijzondere sectoren. Zorg, onderwijs, overheid en delen van de financiële sector hebben eigen eisen die voorgaan op wat technisch handig is.
Bij deze categorieën is de eerste vraag niet welke aanbieder, maar of die gegevens er überhaupt doorheen moeten. Vaak kan het niet: u kunt een chat prima laten werken zonder dat er ooit een klantnaam naar een model gaat. Dat is dezelfde denkwijze als bij het beperken van wie klantgegevens in uw webshop kan inzien: wat niet gedeeld wordt, hoeft niet beschermd te worden.
Wat u concreet vraagt en controleert
Onafhankelijk van uw keuze zijn dit de punten die u vastlegt.
- In welk land staat de verwerking, en staat dat in het contract of alleen op de website?
- Welke subverwerkers zijn er, en worden wijzigingen daarin gemeld?
- Wordt uw invoer gebruikt voor training, en hoe zet u dat uit?
- Hoe lang wordt uw invoer bewaard voordat hij wordt gewist?
- Is er een verwerkersovereenkomst die u kunt tekenen zonder gedoe?
- Kunt u overstappen: zijn uw eigen teksten en instellingen te exporteren?
Dat laatste punt is uw belangrijkste bescherming tegen de onzekerheid in deze markt. Prijzen veranderen, modellen worden vervangen, aanbieders worden overgenomen. Wie zijn eigen bronteksten netjes apart heeft staan, kan binnen een dag naar een andere aanbieder. Wie alles in het scherm van één leverancier heeft getypt, kan dat niet.
Wat u uw bezoekers hierover vertelt
De keuze die u maakt, moet u in twee zinnen kunnen uitleggen aan een klant die ernaar vraagt. Lukt dat niet, dan is de keuze nog niet rond en heeft u eerst nog wat huiswerk bij uw aanbieder.
Zet in uw privacyverklaring een apart kopje voor de chatfunctie, met daaronder vier dingen: dat er een geautomatiseerde assistent op de site staat, welke aanbieder de verwerking uitvoert, in welk land dat gebeurt, en hoe lang gesprekken bewaard blijven. Voeg toe dat de bezoeker geen medische, financiële of andere gevoelige gegevens in het venster hoeft te zetten, en noem waar hij die wél kwijt kan.
In het venster zelf volstaat één regel bij de begroeting. Dat is geen formaliteit die u afvinkt: wie weet dat hij met software praat, formuleert korter en verwacht minder. Dat scheelt u misverstanden bij de opvolging, en het voorkomt de vervelende ontdekking halverwege een gesprek dat er geen mens meeleest.
Kosten en kwaliteit, nuchter bekeken
Amerikaanse aanbieders zijn op dit moment vaak goedkoper per gesprek, simpelweg door schaal. Europese alternatieven zitten in dezelfde orde van grootte maar met minder gratis ruimte. Een eigen model op een gehuurde server kost al gauw enkele tientallen tot enkele honderden euro’s per maand aan serverkosten, en dat loont pas bij flink volume of bij harde eisen.
Op kwaliteit is het verschil voor gewone websitetoepassingen kleiner dan de discussie doet vermoeden. Voor het beantwoorden van vragen over uw eigen pagina’s voldoen vrijwel alle serieuze modellen. Het verschil merkt u pas bij lange documenten of bij taken waar precisie telt.
Onze eigen voorkeur bij AI-functies op sites die wij in beheer hebben is om te beginnen met verwerking binnen de EU, met training uitgezet en een korte bewaartermijn. Dat is bijna altijd te regelen zonder in te leveren op kwaliteit, en het scheelt u een lastig gesprek als een klant vraagt waar zijn bericht naartoe gaat.
Concrete volgende stap: zoek op de site van uw huidige aanbieder de pagina over verwerkingslocaties op. Staat die er niet, dan is dat uw antwoord voor vandaag.
