U wilt een cookiemelding, een galerij, een boekingsformulier of een knop die naar WhatsApp verwijst. Voor elk van die wensen bestaan tientallen gratis plugins en met drie klikken staat er een. Zo groeit een website die begon met acht plugins in vier jaar naar vijfendertig, waarvan niemand meer weet waarom de helft er staat.

Dit is geen pleidooi tegen plugins; WordPress is er juist groot mee geworden. Maar voordat u een WordPress-plugin installeert, is het de moeite waard om vijf vragen te stellen. Ze kosten samen vijf minuten en ze voorkomen het merendeel van de problemen die wij later moeten oplossen.

Vraag 1: los ik hier een echt probleem mee op, of een idee?

Begin bij het einde. Wat gaat er concreet beter voor uw bezoeker of voor uzelf als deze plugin er staat? Als het antwoord luidt “dan hebben we ook een chatfunctie” zonder dat iemand die gaat bemensen, dan installeert u onderhoud zonder opbrengst.

Schrijf het op in één zin: “Deze plugin zorgt ervoor dat …”. Lukt dat niet, dan is de wens vager dan gedacht. Doe dan eerst het gesprek en daarna pas de installatie.

Kijk ook of het probleem misschien al is opgelost. Veel thema’s hebben ingebouwde functies voor sliders, formulieren, deelknoppen en pop-ups. WooCommerce bevat meer dan mensen denken. En sommige wensen zijn een kwestie van een paar regels in het thema, niet van een plugin met dertig instellingen.

Vraag 2: wordt hij nog onderhouden?

Dit is de vraag die het meeste ellende voorkomt. Op de pluginpagina in de WordPress-directory staan drie signalen die u binnen twintig seconden leest:

  • Laatst bijgewerkt. Langer dan een jaar geleden is een waarschuwing. WordPress toont dan zelf ook een melding dat de plugin niet is getest met recente versies.
  • Getest tot en met. Loopt dit meerdere hoofdversies achter op de WordPress-versie die u draait, dan is de ontwikkelaar afgehaakt of erg traag.
  • Actieve installaties en supportforum. Kijk naar het tabblad Support: worden vragen beantwoord, of staan er vijftien onbeantwoorde meldingen van het afgelopen halfjaar?

Een verlaten plugin is niet direct kapot, maar hij wordt het wel. Beveiligingslekken worden niet gedicht, en bij een grote WordPress- of PHP-update valt hij om. Dezelfde controle is trouwens de moeite waard voor de plugins die al op uw site staan.

Betaald of gratis?

Betalen is geen garantie voor kwaliteit, maar het maakt de kans groter dat er iemand is die de plugin over drie jaar nog onderhoudt en die uw supportvraag beantwoordt. Voor onderdelen waar uw bedrijf op draait, zoals formulieren, betalingen of boekingen, is een licentie van vijftig tot honderd euro per jaar zelden weggegooid geld. Voor een deelknop of een tellertje is gratis prima.

Wat u in geen geval doet: een betaalde plugin gratis van een “nulled”-site halen. Die pakketten bevatten in de praktijk vrijwel altijd meegeleverde code die u niet wilt hebben, en u loopt updates mis.

Vraag 3: wat doet hij met mijn snelheid en mijn data?

Niet elke plugin weegt even zwaar. Een plugin die alleen in het beheerpaneel werkt, kost een bezoeker niets. Een plugin die op elke pagina eigen CSS en JavaScript laadt, een externe dienst aanroept of bij elke paginaweergave in de database schrijft, doet dat wel.

Let vooral op: sliders, pagebuilders, “alles-in-één” pakketten met tientallen modules, statistiekentellers die zelf bijhouden, en plugins die bezoekersgedrag opslaan. Zeker het stapelen van meerdere plugins die hetzelfde doen is een klassieke oorzaak van trage sites; zie wat te veel plugins met uw laadtijd doen.

Kijk ook naar gegevensbescherming. Stuurt de plugin iets naar een server buiten de EU? Plaatst hij cookies of laadt hij lettertypen of scripts van een extern domein? Dan raakt u de AVG en moet dat in uw cookiebeleid en privacyverklaring terugkomen. Dat is geen reden om af te zien, wel om het te weten voordat het staat.

Vraag 4: hoe afhankelijk word ik ervan?

Sommige plugins zijn een laagje bovenop uw inhoud; die haalt u er weer af zonder gevolgen. Andere schrijven zich in uw inhoud vast. Een pagebuilder slaat de opmaak op in eigen code, waardoor pagina’s onleesbaar worden zodra de plugin weg is. Een aangepast berichttype-plugin neemt bij verwijdering uw hele productenlijst of agenda mee.

Stel de vraag dus vooraf: als ik hier over twee jaar vanaf wil, wat kost dat dan? Bij een formulierplugin is het antwoord “de formulieren opnieuw opbouwen”. Bij een pagebuilder is het “de website opnieuw maken”. Dat mag, maar het is een besluit, geen bijkomstigheid. Wie kiest tussen formuliersoftware, heeft iets aan een vergelijking van de gangbare formulierplugins, juist omdat overstappen later lastig is.

Vraag 5: hoe test ik het zonder risico?

Als de eerste vier vragen goed uitpakken, installeert u niet meteen op de live website. Een werkwijze die weinig kost en veel scheelt:

  1. Maak eerst een back-up, ook als u denkt dat het onschuldig is.
  2. Installeer op een staging- of testomgeving als u die heeft. Veel hostingpakketten bieden die met één klik.
  3. Activeer en klik daarna de belangrijkste pagina’s van uw site langs: homepage, contactformulier, en bij een webshop het hele afrekenproces.
  4. Controleer de laadtijd voor en na met een snelheidstest, zodat u het effect ziet in plaats van vermoedt.
  5. Noteer in uw eigen documentatie waarom de plugin er staat en wie de licentie beheert.

Gaat er iets mis, dan deactiveert u de plugin en bent u terug bij af. Dat is precies de reden om het in deze volgorde te doen en niet op vrijdagmiddag om vijf uur rechtstreeks op de live site.

Praktijkvoorbeeld: een cateraar in Breda

Een cateringbedrijf wilde een offertemodule op de site. De eigenaar probeerde in twee weken vier gratis plugins uit, activeerde ze naast elkaar om te vergelijken en verwijderde er uiteindelijk drie. Wat bleef, waren restanten: twee plugins hadden tabellen in de database achtergelaten, één had scripts in het thema geplaatst, en het contactformulier verstuurde sindsdien dubbele mails.

Het opruimen kostte meer tijd dan het uitzoeken had gekost als het op een testomgeving was gebeurd. De les is niet “probeer niets uit”, maar “probeer uit op een plek waar u het kunt weggooien”.

Tot slot

Neem één keer per jaar de omgekeerde beweging: loop uw pluginlijst langs en vraag bij elke regel of u die vandaag nog zou installeren. Wat u niet kunt uitleggen, kan waarschijnlijk weg, mits u eerst een back-up maakt en op een testomgeving kijkt wat er verandert.

Heeft u geen zin om die afweging elke keer zelf te maken, dan is het een van de dingen die meelopen in vast WordPress-beheer: een verzoek komt binnen, iemand kijkt naar de vijf vragen hierboven en test het voordat het live gaat. Ook zonder hulp van buitenaf blijft het lijstje bruikbaar, en dat is de bedoeling.