De site toont een kale witte pagina met één zin: “Kort niet beschikbaar voor gepland onderhoud. Kom over een minuut terug.” U bent niet bezig met onderhoud, u hebt alleen een plugin bijgewerkt. Die minuut is inmiddels een half uur. De beheeromgeving geeft dezelfde melding, dus u kunt nergens meer bij. Bezoekers zien hetzelfde scherm en klanten beginnen te mailen.

Als WordPress vast in onderhoudsmodus zit, is de oorzaak vrijwel altijd hetzelfde: een klein bestandje dat tijdens de update wordt aangemaakt en daarna had moeten verdwijnen. In dit artikel leggen we uit wat dat bestand doet, waarom het soms blijft staan en hoe u het in een paar minuten zelf verwijdert, ook als u nog nooit op uw server hebt gekeken.

Wat het .maintenance-bestand doet

Zodra u een update start, schrijft WordPress een bestand met de naam .maintenance in de hoofdmap van de site, naast wp-config.php. De punt vooraan betekent dat het een verborgen bestand is. Zolang dat bestand bestaat, toont WordPress aan iedereen de onderhoudsmelding in plaats van de gewone pagina’s. Dat is bewust: tijdens het vervangen van bestanden zou een bezoeker anders een half bijgewerkte site kunnen zien, met foutmeldingen tot gevolg.

Na een geslaagde update verwijdert WordPress het bestand weer. Als beveiliging bevat het ook een tijdstempel: is het bestand ouder dan tien minuten, dan negeert WordPress het en toont de site gewoon. Dat verklaart waarom sommige sites “vanzelf” weer werken. Maar niet altijd. Als de update op een ongelukkige manier is afgebroken, kan het bestand blijven staan met een tijdstempel die telkens opnieuw wordt gezet, of kan een plugin het bestand zelf hebben aangemaakt zonder tijdstempel. Dan blijft de site onbereikbaar tot iemand ingrijpt.

Waarom WordPress vast in onderhoudsmodus blijft

  • De update is afgebroken. De browser is gesloten, de verbinding viel weg of de server brak het proces af door een time-out. Zie ook waarom updates blijven hangen op "bezig met bijwerken".
  • Meerdere updates tegelijk. Bij “alles bijwerken” met een reeks plugins is de kans groter dat er ergens een misgaat, en de laatste stap, het opruimen, wordt dan overgeslagen.
  • Bestandsrechten. WordPress mocht het bestand wel aanmaken, maar niet verwijderen. Dat komt voor na een verhuizing of bij een verkeerde eigenaar op de server.
  • Een onderhoudsmodus-plugin. Sommige plugins die een “binnenkort online”-pagina tonen, gebruiken hetzelfde mechanisme. Na het deactiveren of verwijderen van zo’n plugin kan een restant blijven staan.

Stappenplan: het bestand verwijderen

U hebt toegang tot de bestanden op uw server nodig. Dat kan op twee manieren: via de bestandsbeheerder in het controlepaneel van uw hostingpartij (DirectAdmin, Plesk, cPanel of een eigen paneel), of via een FTP-programma zoals FileZilla met de FTP- of SFTP-gegevens van uw hosting.

  1. Open de hoofdmap van uw website. Dat is de map waarin wp-config.php, wp-content en wp-admin staan. Bij veel hostingpartijen heet die public_html, httpdocs of www.
  2. Zet verborgen bestanden aan. In de bestandsbeheerder is daar meestal een instelling of een vinkje voor. In FileZilla vindt u het onder Server, Verborgen bestanden weergeven. Zonder deze stap ziet u het bestand niet.
  3. Zoek het bestand .maintenance en verwijder het. Het is klein, hooguit een paar tientallen bytes, en bevat één regel code.
  4. Laad de site opnieuw. In vrijwel alle gevallen is hij direct weer zichtbaar.
  5. Log in en controleer Plugins en Thema’s. Kijk of de update die u startte wel of niet is doorgevoerd, en of er een plugin uit de lijst is verdwenen. Is dat zo, dan installeert u die opnieuw; de instellingen staan nog in de database.
  6. Loop de belangrijkste pagina’s na. Homepage, contactformulier en bij een webshop de afrekenpagina.

Ziet u na het verwijderen een andere foutmelding, bijvoorbeeld een wit scherm of een “critical error”, dan is de update wel echt mislukt en is er meer aan de hand dan alleen het bestand. In dat geval helpt het stappenplan voor een website die kapot is na een update u verder.

Als u geen toegang tot de server heeft

Het gebeurt vaker dan u denkt: de site is jaren geleden gebouwd, de hostinggegevens staan in een mailbox van een ex-medewerker en de webbouwer reageert niet. Dan zijn er nog twee wegen. De eerste is de hostingpartij bellen. Met een bewijs dat u de eigenaar bent, kunnen zij u meestal binnen een uur toegang tot het controlepaneel geven. De tweede is tien minuten wachten, want soms werkt de tijdstempelbeveiliging alsnog. Werkt de site daarna nog niet, dan heeft u de bestandstoegang echt nodig.

Zorg dat u na afloop de hostinggegevens op een vaste plek bewaart, bijvoorbeeld in een wachtwoordmanager van het bedrijf. De volgende keer dat de site iets doet wat u niet verwacht, scheelt dat het meeste van de stress.

Praktijkvoorbeeld: een advocatenkantoor in Haarlem

Een klein advocatenkantoor in Haarlem werkte op een woensdagochtend zeven plugins tegelijk bij. Halverwege verbrak de wifi de verbinding. Het resultaat: onderhoudsmelding op de hele site, inclusief de pagina met contactgegevens die cliënten gebruiken om afspraken te maken. De officemanager belde ons na een half uur, omdat “over een minuut terugkomen” niet meer geloofwaardig was.

Het bestand was in twee minuten verwijderd. Bij de controle bleek dat vier van de zeven plugins waren bijgewerkt, twee niet en één ontbrak. Die hebben we opnieuw geïnstalleerd. Totale onderbreking: ongeveer veertig minuten, waarvan de meeste tijd zat in het wachten. Sindsdien werkt het kantoor plugins niet meer tegelijk bij en gebeurt dat op een vast moment aan het einde van de dag, met een back-up vooraf.

Voorkomen

Werk grote plugins één voor één bij, en niet op een wankele verbinding. Zorg dat er een recente back-up is voordat u begint. Houd de FTP- of paneelgegevens van uw hosting bij de hand, zodat u niet hoeft te zoeken op het moment dat het misgaat. En laat de melding nooit langer dan tien minuten staan zonder actie: elke minuut dat de site een onderhoudspagina toont, is een bezoeker die afhaakt.

Wie deze klus liever niet zelf doet, kan het laten oplossen. Een vastgelopen onderhoudsmodus is een klein probleem dat groot voelt; bij het oplossen van WordPress-storingen is dit een van de kortste klussen die er zijn, meestal binnen het uur afgerond. Maar met de stappen hierboven komt u er in de meeste gevallen ook prima zelf uit.