U heeft een website laten bouwen, de factuur is betaald en de site staat online. Een paar maanden later krijgt u een mailtje van het bureau: of u een onderhoudsabonnement wilt afsluiten. Of u krijgt juist niets, en vraagt u zich af of dat wel goed is. Veel ondernemers zitten in die situatie en hebben geen idee wat er nu precies aan een website onderhouden moet worden. Het ding staat er toch gewoon?

Dat is een logische gedachte, en toch klopt hij niet helemaal. Daarom eerst de vraag: wat is websiteonderhoud eigenlijk? In dit artikel leggen we uit welke taken erbij horen, welke niet, en waarom een website die u met rust laat langzaam maar zeker achteruitgaat. Zonder techniekjargon, zonder paniekverhalen.

Een website is geen folder, maar een programma

Het misverstand begint bij het beeld dat mensen van een website hebben. Een folder druk je één keer en daarna verandert er niets meer aan. Een WordPress-website is eerder te vergelijken met de software op uw laptop of telefoon. Die krijgt geregeld updates, en als u die jarenlang negeert, gaat het op een gegeven moment wringen.

Een gemiddelde WordPress-site bestaat uit drie lagen die allemaal onderhoud vragen: de kern van WordPress zelf, het thema dat de vormgeving bepaalt, en een stapel plugins voor formulieren, SEO, caching en andere functies. Daaronder draait nog een server met PHP en een database. Elk van die onderdelen wordt door andere partijen ontwikkeld en krijgt op andere momenten nieuwe versies. Blijft één laag achter, dan ontstaat er vroeg of laat wrijving met de rest.

Daar komt bij dat kwetsbaarheden in plugins vrijwel wekelijks worden gepubliceerd. Zodra zo’n lek bekend is, gaan geautomatiseerde scripts op zoek naar websites die de oude versie nog draaien. Dat is geen persoonlijke aanval; uw site is gewoon een van de duizenden adressen op een lijst. Onderhoud is vooral bedoeld om van die lijst af te blijven.

Wat is websiteonderhoud in de praktijk?

Onderhoud is minder mysterieus dan het klinkt. Het komt neer op een vaste reeks handelingen die met een zekere regelmaat terugkeren. De belangrijkste:

  • Updates installeren. WordPress zelf, het thema en alle plugins bijwerken naar de nieuwste versie. Bij voorkeur niet blind, maar met een controle vooraf en achteraf.
  • Back-ups maken en bewaren. Een kopie van de bestanden én de database, opgeslagen op een andere plek dan de server zelf, zodat u kunt terugvallen op een werkende versie.
  • Beveiliging bewaken. Een firewall, regelmatige malwarescans, beveiligde inlogpagina’s en het volgen van bekende kwetsbaarheden.
  • Monitoring. Automatisch controleren of de site online is en of er geen foutmeldingen opduiken, zodat u het eerder weet dan uw klanten.
  • Kleine reparaties. Een formulier dat niet meer verstuurt, een knop die verdwenen is na een update, een verlopen licentie.
  • Opruimen. Ongebruikte plugins, oude gebruikersaccounts en overbodige revisies weghalen, zodat de site licht en overzichtelijk blijft.
  • Rapporteren. Een kort overzicht van wat er is gedaan, zodat u niet hoeft te gissen.

Sommige taken zijn wekelijks, andere maandelijks of per kwartaal. Hoe vaak precies hangt af van het type site; een webshop met dagelijkse bestellingen vraagt een strakker ritme dan een visitekaartje van vijf pagina’s. Wilt u weten welk ritme voor updates realistisch is, lees dan hoe vaak u WordPress zou moeten updaten.

Wat er niet onder valt

Net zo belangrijk is wat u níet onder onderhoud moet verstaan, want daar ontstaan de meeste discussies over. Een nieuwe pagina schrijven, het ontwerp vernieuwen, een webshop toevoegen of een campagne opzetten: dat is ontwikkeling of marketing, geen onderhoud. Het is werk dat de site verandert of uitbreidt, terwijl onderhoud erop gericht is de site te houden zoals hij is, maar dan gezond.

Ook hosting is iets anders. Uw hostingpartij zorgt voor de server, de schijfruimte en de verbinding met het internet. Zij updaten meestal wél de serversoftware, maar níet uw WordPress-installatie, thema en plugins. Veel ondernemers gaan ervan uit dat “de hosting dat wel doet”, en komen daar pas achter als het misgaat.

Wat er wel of niet in een abonnement zit, verschilt per aanbieder. Bij het ene pakket zit een paar uur aanpassingen per maand inbegrepen, bij het andere betaalt u elke wijziging apart. Daar is niets mis mee, zolang het vooraf duidelijk is. Vraag er dus naar.

Wat gebeurt er als u niets doet?

Eerlijk is eerlijk: meestal gebeurt er in de eerste maanden helemaal niets. Dat is precies waarom het zo verleidelijk is om onderhoud te laten liggen. De problemen bouwen zich langzaam op en worden pas zichtbaar als ze samenkomen.

Een praktijkvoorbeeld. Een fysiotherapiepraktijk in Zwolle had een nette website uit 2021 die daarna nooit meer was bijgewerkt. Twee jaar later stapte de hostingpartij over op een nieuwere PHP-versie. Het verouderde thema kon daar niet mee overweg en de site toonde alleen nog een witte pagina. Omdat er ook geen recente back-up was, kostte het herstel een paar dagen puzzelen in plaats van een uur terugzetten. Niet dramatisch, wel onnodig, en in die dagen kwam er geen enkele online afspraak binnen.

Andere veelvoorkomende gevolgen van achterstallig onderhoud:

  • Een hack die uw site gebruikt voor spam of phishing, met een rode waarschuwing in Google als gevolg.
  • Een contactformulier dat maandenlang stilletjes geen mails meer doorstuurt.
  • Een site die steeds trager wordt door een volgelopen database en een stapel plugins die niemand meer kent.
  • Een grote inhaalslag met tientallen updates tegelijk, waarbij de kans op conflicten veel groter is dan bij kleine stapjes.

Zelf doen of laten doen?

Onderhoud is geen hogere wiskunde. Als u een beetje handig bent en het leuk vindt, kunt u een flink deel zelf. De valkuil zit niet in de moeilijkheid, maar in de regelmaat. Het is werk dat nooit urgent voelt totdat het dat opeens wel is, en dat is precies het soort taak dat in een drukke week als eerste sneuvelt.

Wat u in elk geval zelf kunt doen: af en toe inloggen en kijken of er updates klaarstaan, controleren of uw formulier nog werkt en nagaan waar uw back-ups eigenlijk staan. Wat u beter kunt uitbesteden: updates op een webshop, herstel na een hack en alles waarvan u niet weet wat u moet doen als het misgaat. Een vaste partij die dit via een onderhoudsabonnement regelt, kost in Nederland ruwweg enkele tientjes tot een paar honderd euro per maand, afhankelijk van wat erin zit. WebMaintor is een van de bureaus die dat aanbieden, maar er zijn er meer; kijk vooral naar wat past bij uw site.

Twijfelt u of uw site achterloopt? Een eerste indruk krijgt u al door in te loggen en te tellen hoeveel updates er klaarstaan. Staan er meer dan tien, of weet u niet meer wanneer de laatste back-up was, dan is dit een goed moment om er werk van te maken. Een vrijblijvende websitecheck laat zien waar u staat, ook als u daarna alles zelf oppakt.